Azken asteburuetan bezala, eguraldi euritsu eta nahiko tristeekin esnatu ginen Aralarren; baina hori ez zen oztopoa izan txangoan parte hartu genuen taldeko bost kideentzat. Gainera horietatik hiru, berriak ginen barrunbe honetan. Beldurrik gabe, ilusio eta gogoz lurperatzen hasi ginen goizeko hamaiketan.

Hiru helburu desberdinekin abiatu ginen. Alde batetik, esploratuta dagoen eremuen topografiari jarraipena emateko, beste aldetik berriak ginenok, lehen pausoak emanez, leizea ezagutzen hasteko etorkizunera begira eta azkenik, azterketa espeleobiologiko azkarra betetzeko (zeboak ipintzen eta ehizen troglobioen bila).

Kokoloren esanetan, errekak bestetan baino ur gehiago zeramala komentatu zuen eta azkeneko bisitekin konparatuz, oso azkar ibili ginela, zulo estua zabaltzen ari bazen bezala.

Erne eta kontu handiekin mugitzeko aginduaz, bloke ezegonkorrak bere lekuan dilin-dalan jarraitzen zuten, baita beldurrezko baten azpitik pasa behar zena ere, erortzeko larrian.

Putzu bertikaletan disfrutatzen zen gehien, zabalak zirelako eta oso politak gainera, batzuk estratu dotorez jantzita zeuden, besteak gubian kolpez osatutako horma zilindrokoak zituzten, eta gehienak bukaeran ihes egin beharreko marmitak zituen.

Poliki-poliki, sugearen mugimenduak ihakindatuz eta estutasunak pasa ondoren, beheko kotaraino iritsi ginen orekazko putzuraino.

Berrehun bat metroko desnibela erraz gaindituta (ikusi behar oraindik topoen azterketa), sekretu asko dauzka esploratzeko oraindik leize honek.

Bi kideen artean topografiatu zuten leizea, “Disto X” tresna bakarren laguntzaz, distantzia, klinoa eta iparrorratzen lana eginez.

Udara aprobetxatu beharko da zain geratzen diren azken tramu horizontal eta fosilak esploratzeko, eta ea Ondarrekin elkartzeko autopistaren jarraipena aurkitzen degun …

Ilunabarrean jai festa gozatzeko aukera ezin hobea eman zigun Koldok, prestatu zuen “gizon afari” ederrarekin. Espeleologoen doktrina jarraituz, eta liatzeko erraztasuna nola degun, otordua ordu txikitaraino luzatu zen mahai-etil baten aurrean, munduko bekatu guztiak konpontzen…

Durante el descenso del Fecha, tuvimos la suerte de contactar en el mismo barranco, con dos portugueses  de la empresa de Aventuras Latitude 41. Fue un verdadero placer bajar con ellos, grandes conocedores de la zona. Desde estas líneas queremos expresarles nuestro agradecimiento más sincero.

La mayor suerte que hemos tenido fue contactar con  Nino Santos del Riego, del EC-DC (Espeleo Club Descenso de cañones de Galicia) quien nos puso en contacto con la sección portuguesa del misco (EC-DC Portugal) dirigida por el fantástico Jorge Francisco Nogueira, un verdadero especialista en cañones . Todos ellos, gente maravillosa, con los que tuvimos la suerte de descender el Río Carcerelha. Lo mejor de lo mejor!

Aguas esmeraldas, granito rosa, blanco. , aunque lo mejor de Portugal: su gente

Portugal es un pais pequeño, pero con gente grande!

Recomendable a todos los efectos. Seguro que volvemos

Milaka urte behar izan ditu Artzanegi errekak La Lezeko koba-amildegia higatzeko eta Europako amildegirik jatorrenetako bat sortzeko. Orain uraren urratsak jarrai daitezke, zati batean lur azpitik eta bestean kanpoan, edertasun ikaragarriko kobazuloan barneratzeko.

Araba eta Nafarroako mugen artean, Egino herritik gertu dago ikusgai zulo handi hau. N-1etik kilometro gutxira. Honek ibilbidearen amaiera markatzen du.

Mendia igotzen hasi eta eskalada eskolako bide ondotik pasako gara. Hortik gora diagonalean, aldapa bortitza gainditu beharko degu gailurretik Hoya de la Lezeko ikuspegi bikainekin disfrutatzea nahi baitugu.

Tontorreko arroka biziaren gainetik jaisteko bide-txurra bilatu behar da. Mendiaren beste aldeko basoen sakonean bizpahiru rappel natural instalatu ditugu zuhaitzetan, itzela eta bikaina den kobaren ahoraino iristeko. Ordu eta erdi behar izan degu paradisu eder honetara hurbiltzeko.

Hemen hasten da arroila ilun honen bidaia, horma bertikal handi baten arraila. Atsedena hartu hamaiketakoa dastatzeko eta ondoren, neoprenoaz jantzita, errekan behera hasteko prest gaude gaurko abenturan. Malda irristakorrak eta ur hotza izango ditugu adiskide.

Pare bat ordu igaroko ditugu barnean, jauziak jaitsiz, txirristatzen, igeriketan, uretan blai, umeak bezala gozatzen… baina, kontu handiarekin ibili behar da tarteka aurkituko ditugun hodi zatiekin. Garai batean jarritako hodieri metalikoa. Uraren emaria asko jaitsi da azken aste honetan eta jauzien indarrak ez ziren arriskua emateko modukoak.

Koba honen berezitasun nagusiena Kare harrien pilaketa edota “pudinga” izenekoa da; hau da, orain dela 35 milioi urtez tamaina desberdinetako kantu silizeoen amalgama zementuaz osatutako nahasketa.

Harri mota hau karstifikablea denez, gutxitan sorrarazten ditu barrunbe luzeak, baina ez da gure kasua. 4086m islatzen dute eta munduko mota hauetako seigarren barrunbe handiena bezala kokatzen da.

Ibilbide horizontalekoa, lurpeko ur korronteari ondorioz eta diaklasaren laguntzaz, pudinga disolbatu du eta barrunbea zulatu du hiru solairuetan.

Haitzuloak bi sarrera ditu, 7 metroko katazulo lehor txiki bat (hemendik sartu gera), eta itxita dagoen ur-sorburua bestea (kontutan hartu behar dugu koba aktiboa dela), honek aho zabalagoa du eta besteen azpian kokatua dago, distantzi gutxira.

Bi sarbideek, ur-jauzi batean elkartzen dira, oztopo hau gainditu eta 50 metroko “túnel de los Concejales”-en sartzen gara. Hasieran, uretan ez bustitzeko, oreka mantendu ezinik aurrera jotzeko komeriak pasa genituen, baina azkenean eta azkarrago mugitzeko belauneraino sartu behar izan genituen bai katiuskak, baita galtzak ere. 25 metroko altuera duen arroi zabal batean azaltzen gara. 1700 metroko ibilbide bustia, errekan zehar bete ondoren, laminadore batean bukatzen da progresioa. Barrunbean, eroritako bloke handien inguruan goraka abiatzen dira espeleologoak izendatzen dituen bigarren eta hirugarren solairuko sarbideak.

Ekipatuta zegoen soka baten laguntzaz igo ginen goiko galeri nagusietara, zutabeaz, estalagmitaz, banderaz eta estalaktitaz apaindutakoak.

850 metrokoa den 3 garren solairuan aurkitzen dira espeleotema ederrenak. Eszentrikak, sabaiaren zenbait ingurutan aurkitzen dira, lurrean bitxiztatutako goursak, manganeso eta oxido desberdinengatik zutabeak zuri garbitik marroi eta beltz koloretara pasatzen diren tonalitate guztiak ikusten dira. Paretak koladaz tapizatuta daude. Urte askotako lanak.

Baina oraindik imajinaezineko leku magiko bat zain daukagu. Aintzira txiki baten ertzean gozatu dezakegu, nola plakaz plaka, kaltzitaren apal txikiak makarroi batzuekin lotuta dauden; hojaldrearen itsura dirudite.

Hirugarren solairuko galeria kolada batek mozten du kanpora dijoan bidea 50 metro lehenago.

Irteera, bigarren solairutik egitea erabaki genuen, baina susto galanta jaso genuen “paso del hombre de goma”n instalatutako alanbrezko pasamanosa eten zenean eta taldeko kide batek, 18 metroko arrailean behera irristatzeko zorian geratu zenean, txorkatila bihurrituta, minez, errenka jarraitu zuen eta noski, komeriak pasa zituen aurrerago zegoen marmita zeharkatzeko, hemen arriskurik ez, baina blai eginda bukatu zuen erori zenean.

Azkenean, gaueko bederatzitan, barruan hamar ordu pasa ondoren, batailita bat izan balitz bezala geratu zen gertaldia.

Fuentemolinoseko koba bisitatzerakoan, aparteko portaera eskatuko genizueke naturaren opari hau babesteko.

Argazki gehiago ikusteko aukera

[www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157605793768735/show/]

Informazio gehiago.

http://www.niphargus.net/fuentemolinos.htm
http://www.niphargus.net/Imagenesnuevas/PDF%20varias/correo_prensa_fuentemolinos.pdf
http://www.elcorreodeburgos.com/noticias/2010-01-24/una-gruta-burgalesa-unica-en-el-mundo

Joan den larunbatean eta baimena eskatuz, taldeko argazki saltseroen arteko laukote bat izan ginen bertan. Bisitariek bezala, sarrera turistikoaz baliatuz, goitik dioan 180 metroko igarobide metalikoa zeharkatu behar zen gure plana hasteko. Lurzorutik behera joanda ibaiaren kotatik hamasei metro jaitsita, magiaz betetako galeriak aurki daitezke. Behera jaitsi behar zen lakuen bila, eta beste 400 metro gelditzen ziren oraindik hemendik irteeraraino.

Kontutan hartzekoa da haitzuloaren morfologia eta haren tamaina handia, materiala kargatzeko antzinako tokiak, meak, mineral-zainak eta lurpeko lakuen paisaia ikusgarriak, besteak beste.

Meategiak altxor ugari dituen arren, «aipamen berezia» behar dute ametsetako lakuen antzeko diren ur putzu erraldoi hauek. Galerietan ura ez pilatzea oso garrantzitsua zen erromatarrentzat, eta horietako asko ibaiaren mailatik behera zeudela kontuan hartuta, cunicula izeneko teknika erabili zuten.

Hori zen ba planteatutako erronka, aintzira hauek aprobetxatuz, uraren jokoa eratzea, eta horretarako gomazko txalupen laguntzaz jardun ginen. Badaezpada neoprenozko buzoa jantzita zihoan modeloa, prest istripuren bat sortzen ba zen, sakonak baitziren ba putzutxo hauek, baina ez zen horrelakorik gertatu naiz eta zulatuta eduki gure txintxorroa.

Txalupan zihoan espeleologoak bi Scurionekin ibili zen, bai arraunerako, baita urpe handiko urak pizteko eta urertzean ginenok, batek flash pare baten laguntzaz eta besteak filtro urdina Scurioni jarrita urpekoa argituz, nahiko konposizio politak lortu ziren.

Bukatzeko, beste argazki sesioa burutu zen, antzinako materiala kargatzeko lekuetan, eta irteerako bidean zeuden galerietan.

argazki gehiago ikusteko aukera:

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157624044499343/show/

GANDARA SISTEMA:

Larunbatean, taldeko lau lagun madrileko Espeleofoto eta Espeleokandileko hamabi tipoekin gelditu ginen. Gandara Sistemako koban argazki ekitaldia burutzeko asmoz. Antolaketa ez zen oso emankorra izan eta hasieran pentsatutako plana bete gabe gelditu behar izan zen. Espeleokandileko koadrilak sistema hau esploratzea zihoan eta instalatu behar zuen materiala aprobetxatuz eta ekipatuta utziko zigutelakoan abiatu ginen, baina beranduegi sartu eta jende gehiegi ginelako ez genuen gauza onik lortu. Taldea zatituta, eta kolore desberdinetako humoreekin, 40 metroko bertikala jaisten saiatu ginen, nondik jarraitu jakin gabe eta argazki plana baztertuz, noski.

Martxa bizkortzeko eta nola 100 metroko soka genuen, bi bia instalatzea erabaki zen. Bikote bat benturatu zen artesi behera, teoria eta praktika gutxitan bat egiten dutenik kontutan hartu gabe; bide erdian egiztatu zen ez zirela lurreraino iritsiko. Bitakoen bat, tartean zegoen balkoitxo batean zahi gelditu zen hartz eskeleto baten ondoan bestea nola igo eta behin-betiko bia bakarra instalatu arte.

Beheko galeriak guretzat ohizko ez diren dimentsiokoak ziren, tamaina handikoak, bukatzen ez ziren meandroak, zoru hondartsua, sabaian estalaktita okerrak, elefanteen betortzen itxurazkoak, ur-jauziak, gours kristalizatuak, baina denbora gutxi gozatzeko.

Gure zahi zeuden Ramales de la Victoria herriko aterpean ostatu ginen berriro eta oso gustuko dugu leku hau. Handik hurbil dagoen bentan hanburgesa pasiega goxoa afaldu eta gero betiko zurrun-kontzertuekin bukatu genuen eguna.

MORTERO DE ASTRANA:

Igandean taldeko laukotea eta Espeleofotoko bikoteekin torka dotore honetara iritsi ginen larunbateko mendiaren aurreko parajean. Honek bai duela sarrera ikusgarria, eta oraingoz estatuko neurri handiena.

argazki gehiago ikusteko aukera:

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157624015542205/show/

Prestakuntzarako topaketak izan dira gehienbat eta aukeratzeko ekintza desberdinak izan ditugu aurten, hauen artean, argazki tailer berri bat.

Talde desberdinetako hamar bat kide elkartu ginen Arrikrutzeko koban (9 Euskal Herritik eta Rupo, Madriletik), espeleo-argazki munduan dauden azken berriak aztertzeko nahian.

Koba honen sarrera Jaturabeko presa inguruan kokatzen da eta giltzatuta dago orain dela pare bat urte harrapaketak saihesteko.

Nola zabaldu eta eratu argazki hotz batean lurpeko medioa, paisaia, nekezia eta han barruan sentitzen dugun emozioa?

Talde bat osatu beharra dago instrumental egokiekin batera. Artisten agindupeekin batera argi laguntzaileak eta modeloak.

Bi kamara digitalak erabili ziren, eta bi motatako iluminazioak: flashak (manualak eta zelulekin kontrolatutakoak) eta Scurionak. Beharrezko tresnak: tripodeak, objektiboak, ordezko bateriak, memoriak, garbitzeko tramankuluak, instrumentala jasotzeko zorro itxiak …

Argazkiak ateratzeko bide desberdinak lantzeko gai izan ginen, kameraren diafragma, abiadura, konfigurazioa… Iluminazio gaian, Scurion eta flashen arteko diferentziak; batekin nola marraztu paretak eta bestetik non kokatu eta ezkutatu. Konposizioa eta modeloen garrantzia, esperientziak kontrastatuz.

Arratsaldeko bostetarako borobilduta genuen AMET-eko Xanti gidariarekin batera egindako txango lokaztu hau.

Astirik gabe bueltatu ginen AMET-eko bulegora argazkiak ordenagailuan hobeto ikusteko eta Euskal Espeleologo Elkargoen gordailuan jardunaldiko fruitua jasotzeko.

Presaka abiatu behar zen Oñatiko Kultur etxera Krubera-Voronya leizearen diapositiba emanaldia Sergio Garcia-Dilsen eskutik gozatzeko.

Eta larunbatari omenezko bukaera emateko, Etxeberria jatetxean afaldu eta ordu txikiak arrimatu zirenean, goxo-goxo lokartu ginen apardun botila berdeen lurrinean.

argazki gehiago ikusteko aukera

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157623810151771/show/

Hurrengo goizean, eta harremanetan jartzeko, Madriletik zetorren Espeleofoto´ko “Rupo”-rekin geratuta ginen Arredondo herrian, Coventosa koban argazki rally bat egiteko helburuekin.

Asoneko bailaran gaude eta ikusgarriak dira inguru hauetako leize eta kobaz jositako karaitz-mendiak. Paradisu zoragarria espeleologoentzat.

Cueto leizeekin batera osatzen duen sistemarekin kontuan hartuta, Europako garrantzitsuenetako koba bat da. 32 km-ko luzera horizontalarekin eta 815 m-ko desnibelarekin, horietatik Cuetoko leizeak bakarrik, 320 metroko bertikala du.

Zaletu asko benturatzen dira urtero, bi zuloen arteko espeleo-bidai klasiko hau burutzen.

Mendigune karstiko baten aurrean gaude, galeri sistema konplexu batez zeharkatuta eta eboluzioaren bidez, nibel freatikoa beheratu da.

Gaur egun, “Cubera” ur-sorburuan isurtzen da, etorri garen errepidearen ondoan. Orain dela ez hainbeste urte Coventosaren ahoa sistema honen ur-sorburua zen.

Hau bai koba!, nolako formazioak eta ze tamainako zuloa. Aho sarrerara hurbiltzen garen heinean jakingo dugu nondik datorren kobaren izena “Co-ventosa” (haize-koba).

Lehenengo galeria 80 m maldaz behera doa, eta bukaeran ekipatuta dagoen “pasamanos” baten laguntzaz lehen bertikaleraino iristen gara, 10 metrokoa eta jaisteko soka instalatu beharrekoa, naiz eta egurrezko eskala zintzilik bertan ikusi, gero, bueltan erabiltzeko asmoz.

Jaitsi bezain pronto, galeri nagusia utzi eta ezkerretan, makurtu behar den bidetik mamuen galeriara abiatzen gara. Berrehun bat metroko paseotxo bat besterik ez da, hamabost bat metroko altuera eta beti beheraka, baina hainbeste bazter polit ikusi eta ezin da presaka ibili. Troskak, kandeloiak, goursak, marmitak, estalagmita erraldoiak gizakien tamainakoak (mamuen antzekoak, hortik dator galeri honen izena), zutabeen basoa, formazio ugariz osatutako arkitektura, katedral baten antzekoa, gozamena sentiduentzat baita gure argazkilarientzat. Batzuk, argazki bitxien bila, zoratu edo mozkortuta bukatu genuen hainbeste irudi ederren aurrean, geldiarazita ziur asko, Mariren izango den auzitegi honetan.

argazki gehiago ikusteko aukera

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157613848421940/show/

TXUTXUTA 1:

Koldok, aspalditik zuen markatuta Txutxutako zulo txiki hau, nahiz eta bide ondoan izan, ez zen lokalizatzeko erraza izan. Iazko azaroan zuloa handitzen hasi ziren. Gainaldea garbitzea lortu zutenean, harri handi xamar bat agertu zitzaien trangatuta eta tartean gelditzen zen zirrikitutik leizea jaistearen beldurrez ziren harri honen erorketa posibleagatik.

Aurreko asteburuan, “traktel” baten laguntzaz, sarrera desblokeatzea lortu zen eta Koldo, lehen gizakia bezala, jaisteko ohorea izan zuen. 13 metroko bertikal dotorea rappelatu eta eskalatu beharreko galeri txiki baten ondoren, meandro estu batean bukatu ziren gure ilusioak …

UIDUI 10:

Ba zen inguruan ere burutu gabeko beste zulo bat, irteera baten bueltan, txiripaz, Txomin eta Koldok topatu zutena. Bigarren honen agindupean eta bere esanetan, eskua besterik sartzeko modukoa bai zenez, hasi ginen mendiko maldak poliki-poliki orrazten, bista nekez eta kostata aurkitu genuen ahoa, eta Txutxutan bezala, gainaldeko lur azala garbitu eta “traktelekin” kendu behar izan genuen sarrera blokeatzen zuen tamaina handiko harri puska. Zortzi bat metroko bertikala eta bi galeri maldatsuetan bidebanatzea, 40 bat metro izango ditu luzeenak eta bukaeran meandro estu batean sifonatzen da. Sabai altu xamarra, hamar-hamabost bat metrokoa eta bost bat metro zabaleran. Gain azaleko indusketa txiki bat egin ondoren, lokatzen artean hezur beltz batzuk aurkitu ditugu (ornoa eta eskapula) baita belarjaleen bizpahiru hagin ere.

08.03.30’an elcorreo.com webgunean Arabako espeleologi GEA elkarteko kide batzuekin elkarrizketa bat irakurri nuen eta galdera hau planteatzen zieten kazetariak:

Zein da zuen ustez Arabako koba ederrena? Eta ados jarri ziren erantzun berdina ematerakoan: Peña Gingia, zalantzarik gabe.

Murua inguruko harrobietan dago koba hau, 5,8 km’ko luzera eta 64m’ko desnibelekin. Harrobiaren aurreko ezpondan, lanak egiten ari zirenean azaldutako zuloa. Horren barnean ur azpiko ur-korronte bat igarotzen da eta urak izugarrizko kare-harrizko zutabeak sortarazi ditu. Zabaldegia zeharkatu ondoren, galeriaren antzinako bidetik barrena doa; azkenean, goitik datorren Laminatxeko ur-etorriarekin elkartzen da.

Pazkoko astea aprobetxatu nahian, entzundakoa ziurtatzea joan ginen kamera eskuetan hartuta. Txango nahiko “domingeroa” antolatu genuen eta horregatik ez ginen progresio bertikalerako erremintekin joan. Erreka, beheko pisuan entzun eta ikusten genuen, baina goiko balkoietatik, lasai eta gustura disfrutatzeko aukera izan genuen koba honetako arkitektura barrokoak erakusten zituen bazter eta harribitxiekin.

artzegi koba:

Artzegi kobatik ur-sorburua ateratzen da. Han, izan ere faila batek Gasteiz urez hornitzeko erabiltzen diren hainbat iturri sortarazten ditu.

Gorbeia maldetako paisai eder batean gabiltza, pagadien sabelean erreka non jaiotzen den bila. Oso erraza aho beltz hori topatzea. Galeri nagusiaren zoru azpitik eta hodi baten bidez, bukaeran dagoen presako ura kanporatzen da. Ba ditu makurtuta ibiltzeko moduko beste adartxo batzuk, galeri fosilak eta bakarren bat aktiboa, gours polit batzuekin, baita laminadoreak eta eskalatzeko moduko koladak. Ginda jartzeko txango aproposa, gaurko jai egun honi.