Fuentemolinoseko koba

junio 22nd, 2010 by Sabino

Aste buru honetako koba dotorea Burgoseko PURAS DE VILLAFRANCA-ko herri txikian topatu dugu Espeleofotoko Rupoen laguntzaz. Entzundakoak entzunda, taldeko lau bat kide irrikan geunden haitzulo berezi honek dituen bitxikeriak ezagutzeko, Rupok joan den mendeko hirurogeita hamarkadan esploratutakoa.

Koba honen berezitasun nagusiena Kare harrien pilaketa edota “pudinga” izenekoa da; hau da, orain dela 35 milioi urtez tamaina desberdinetako kantu silizeoen amalgama zementuaz osatutako nahasketa.

Harri mota hau karstifikablea denez, gutxitan sorrarazten ditu barrunbe luzeak, baina ez da gure kasua. 4086m islatzen dute eta munduko mota hauetako seigarren barrunbe handiena bezala kokatzen da.

Ibilbide horizontalekoa, lurpeko ur korronteari ondorioz eta diaklasaren laguntzaz, pudinga disolbatu du eta barrunbea zulatu du hiru solairuetan.

Haitzuloak bi sarrera ditu, 7 metroko katazulo lehor txiki bat (hemendik sartu gera), eta itxita dagoen ur-sorburua bestea (kontutan hartu behar dugu koba aktiboa dela), honek aho zabalagoa du eta besteen azpian kokatua dago, distantzi gutxira.

Bi sarbideek, ur-jauzi batean elkartzen dira, oztopo hau gainditu eta 50 metroko “túnel de los Concejales”-en sartzen gara. Hasieran, uretan ez bustitzeko, oreka mantendu ezinik aurrera jotzeko komeriak pasa genituen, baina azkenean eta azkarrago mugitzeko belauneraino sartu behar izan genituen bai katiuskak, baita galtzak ere. 25 metroko altuera duen arroi zabal batean azaltzen gara. 1700 metroko ibilbide bustia, errekan zehar bete ondoren, laminadore batean bukatzen da progresioa. Barrunbean, eroritako bloke handien inguruan goraka abiatzen dira espeleologoak izendatzen dituen bigarren eta hirugarren solairuko sarbideak.

Fuentemolinos 1

Ekipatuta zegoen soka baten laguntzaz igo ginen goiko galeri nagusietara, zutabeaz, estalagmitaz, banderaz eta estalaktitaz apaindutakoak.

850 metrokoa den 3 garren solairuan aurkitzen dira espeleotema ederrenak. Eszentrikak, sabaiaren zenbait ingurutan aurkitzen dira, lurrean bitxiztatutako goursak, manganeso eta oxido desberdinengatik zutabeak zuri garbitik marroi eta beltz koloretara pasatzen diren tonalitate guztiak ikusten dira. Paretak koladaz tapizatuta daude. Urte askotako lanak.

Baina oraindik imajinaezineko leku magiko bat zain daukagu. Aintzira txiki baten ertzean gozatu dezakegu, nola plakaz plaka, kaltzitaren apal txikiak makarroi batzuekin lotuta dauden; hojaldrearen itsura dirudite.

Hirugarren solairuko galeria kolada batek mozten du kanpora dijoan bidea 50 metro lehenago.

Irteera, bigarren solairutik egitea erabaki genuen, baina susto galanta jaso genuen “paso del hombre de goma”n instalatutako alanbrezko pasamanosa eten zenean eta taldeko kide batek, 18 metroko arrailean behera irristatzeko zorian geratu zenean, txorkatila bihurrituta, minez, errenka jarraitu zuen eta noski, komeriak pasa zituen aurrerago zegoen marmita zeharkatzeko, hemen arriskurik ez, baina blai eginda bukatu zuen erori zenean.

Azkenean, gaueko bederatzitan, barruan hamar ordu pasa ondoren, batailita bat izan balitz bezala geratu zen gertaldia.

Fuentemolinoseko koba bisitatzerakoan, aparteko portaera eskatuko genizueke naturaren opari hau babesteko.

Fuentemolinos 2

Argazki gehiago ikusteko aukera

[www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157605793768735/show/]

Informazio gehiago.

http://www.niphargus.net/fuentemolinos.htm
http://www.niphargus.net/Imagenesnuevas/PDF%20varias/correo_prensa_fuentemolinos.pdf
http://www.elcorreodeburgos.com/noticias/2010-01-24/una-gruta-burgalesa-unica-en-el-mundo

ARDITURRIKO MEATEGIA

mayo 31st, 2010 by Sabino

Arditurriko meazuloak granitozko Aiako Harria mendigune lurpean daude, Oiartzunen. Meatzeak erromatar inperioaren garaitik ustiatu izan dituzte.

Joan den larunbatean eta baimena eskatuz, taldeko argazki saltseroen arteko laukote bat izan ginen bertan. Bisitariek bezala, sarrera turistikoaz baliatuz, goitik dioan 180 metroko igarobide metalikoa zeharkatu behar zen gure plana hasteko. Lurzorutik behera joanda ibaiaren kotatik hamasei metro jaitsita, magiaz betetako galeriak aurki daitezke. Behera jaitsi behar zen lakuen bila, eta beste 400 metro gelditzen ziren oraindik hemendik irteeraraino.

Kontutan hartzekoa da haitzuloaren morfologia eta haren tamaina handia, materiala kargatzeko antzinako tokiak, meak, mineral-zainak eta lurpeko lakuen paisaia ikusgarriak, besteak beste.

Meategiak altxor ugari dituen arren, «aipamen berezia» behar dute ametsetako lakuen antzeko diren ur putzu erraldoi hauek. Galerietan ura ez pilatzea oso garrantzitsua zen erromatarrentzat, eta horietako asko ibaiaren mailatik behera zeudela kontuan hartuta, cunicula izeneko teknika erabili zuten.

Hori zen ba planteatutako erronka, aintzira hauek aprobetxatuz, uraren jokoa eratzea, eta horretarako gomazko txalupen laguntzaz jardun ginen. Badaezpada neoprenozko buzoa jantzita zihoan modeloa, prest istripuren bat sortzen ba zen, sakonak baitziren ba putzutxo hauek, baina ez zen horrelakorik gertatu naiz eta zulatuta eduki gure txintxorroa.

Txalupan zihoan espeleologoak bi Scurionekin ibili zen, bai arraunerako, baita urpe handiko urak pizteko eta urertzean ginenok, batek flash pare baten laguntzaz eta besteak filtro urdina Scurioni jarrita urpekoa argituz, nahiko konposizio politak lortu ziren.

Bukatzeko, beste argazki sesioa burutu zen, antzinako materiala kargatzeko lekuetan, eta irteerako bidean zeuden galerietan.

Arditurri

 

argazki gehiago ikusteko aukera:

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157624044499343/show/

GANDARA SISTEMA ETA MORTERO DE ASTRANA

mayo 26th, 2010 by Sabino

Aspaldiko partez, alde batetik bordan gertatutako matxura konpondu behar zelako eta lokalaren lekualdaketa bukatu behar zelako bestetik, joan den asteburu ederrean Cantabria aldean izan ginen, gabiltzan kotarroko lagun berriak egitera eta estatuko bi sistema luzeenekin lehen ukipena izatera.

GANDARA SISTEMA:

Larunbatean, taldeko lau lagun madrileko Espeleofoto eta Espeleokandileko hamabi tipoekin gelditu ginen. Gandara Sistemako koban argazki ekitaldia burutzeko asmoz. Antolaketa ez zen oso emankorra izan eta hasieran pentsatutako plana bete gabe gelditu behar izan zen. Espeleokandileko koadrilak sistema hau esploratzea zihoan eta instalatu behar zuen materiala aprobetxatuz eta ekipatuta utziko zigutelakoan abiatu ginen, baina beranduegi sartu eta jende gehiegi ginelako ez genuen gauza onik lortu. Taldea zatituta, eta kolore desberdinetako humoreekin, 40 metroko bertikala jaisten saiatu ginen, nondik jarraitu jakin gabe eta argazki plana baztertuz, noski.

Martxa bizkortzeko eta nola 100 metroko soka genuen, bi bia instalatzea erabaki zen. Bikote bat benturatu zen artesi behera, teoria eta praktika gutxitan bat egiten dutenik kontutan hartu gabe; bide erdian egiztatu zen ez zirela lurreraino iritsiko. Bitakoen bat, tartean zegoen balkoitxo batean zahi gelditu zen hartz eskeleto baten ondoan bestea nola igo eta behin-betiko bia bakarra instalatu arte.

Beheko galeriak guretzat ohizko ez diren dimentsiokoak ziren, tamaina handikoak, bukatzen ez ziren meandroak, zoru hondartsua, sabaian estalaktita okerrak, elefanteen betortzen itxurazkoak, ur-jauziak, gours kristalizatuak, baina denbora gutxi gozatzeko.

Gure zahi zeuden Ramales de la Victoria herriko aterpean ostatu ginen berriro eta oso gustuko dugu leku hau. Handik hurbil dagoen bentan hanburgesa pasiega goxoa afaldu eta gero betiko zurrun-kontzertuekin bukatu genuen eguna.

Gandara

 

MORTERO DE ASTRANA:

Igandean taldeko laukotea eta Espeleofotoko bikoteekin torka dotore honetara iritsi ginen larunbateko mendiaren aurreko parajean. Honek bai duela sarrera ikusgarria, eta oraingoz estatuko neurri handiena.

Mortero

 

argazki gehiago ikusteko aukera:

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157624015542205/show/

Irteera fotografikoa 28 Euskal Herriko Espeleo Topaketetan

abril 26th, 2010 by Sabino

Aurtengo apirilaren 23tik 25era, Oñatiko Aloña Mendi eta Arrasateko Besaide Espeleologia Taldeak, 28. jardunaldiak antolatu dituzte.

Prestakuntzarako topaketak izan dira gehienbat eta aukeratzeko ekintza desberdinak izan ditugu aurten, hauen artean, argazki tailer berri bat.

Talde desberdinetako hamar bat kide elkartu ginen Arrikrutzeko koban (9 Euskal Herritik eta Rupo, Madriletik), espeleo-argazki munduan dauden azken berriak aztertzeko nahian.

Koba honen sarrera Jaturabeko presa inguruan kokatzen da eta giltzatuta dago orain dela pare bat urte harrapaketak saihesteko.

Nola zabaldu eta eratu argazki hotz batean lurpeko medioa, paisaia, nekezia eta han barruan sentitzen dugun emozioa?

Talde bat osatu beharra dago instrumental egokiekin batera. Artisten agindupeekin batera argi laguntzaileak eta modeloak.

Bi kamara digitalak erabili ziren, eta bi motatako iluminazioak: flashak (manualak eta zelulekin kontrolatutakoak) eta Scurionak. Beharrezko tresnak: tripodeak, objektiboak, ordezko bateriak, memoriak, garbitzeko tramankuluak, instrumentala jasotzeko zorro itxiak …

Argazkiak ateratzeko bide desberdinak lantzeko gai izan ginen, kameraren diafragma, abiadura, konfigurazioa… Iluminazio gaian, Scurion eta flashen arteko diferentziak; batekin nola marraztu paretak eta bestetik non kokatu eta ezkutatu. Konposizioa eta modeloen garrantzia, esperientziak kontrastatuz.

Arratsaldeko bostetarako borobilduta genuen AMET-eko Xanti gidariarekin batera egindako txango lokaztu hau.

Astirik gabe bueltatu ginen AMET-eko bulegora argazkiak ordenagailuan hobeto ikusteko eta Euskal Espeleologo Elkargoen gordailuan jardunaldiko fruitua jasotzeko.

Presaka abiatu behar zen Oñatiko Kultur etxera Krubera-Voronya leizearen diapositiba emanaldia Sergio Garcia-Dilsen eskutik gozatzeko.

Eta larunbatari omenezko bukaera emateko, Etxeberria jatetxean afaldu eta ordu txikiak arrimatu zirenean, goxo-goxo lokartu ginen apardun botila berdeen lurrinean.

Arrikrutz

argazki gehiago ikusteko aukera

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157623810151771/show/

Coventosa (Arredondo, Cantabria)

abril 18th, 2010 by Sabino

Ostiralean, taldeko bost kide elkartu ginen Cantabriako Ramales de la Victoria herrian, ostatua hartu genuen, estatuko Espeleologi Federazioak duen aterpean. Rocio ostalariaren afaria jan ondoren eta gau giro jatorra ikusiz, ohera joatekorik ez zitzaigun burutik pasa, jakina!. Garagardoa dastatuz, dantzatzen eta solasean, berehala sartu ginen ordu txikitan…

Hurrengo goizean, eta harremanetan jartzeko, Madriletik zetorren Espeleofoto´ko “Rupo”-rekin geratuta ginen Arredondo herrian, Coventosa koban argazki rally bat egiteko helburuekin.

Asoneko bailaran gaude eta ikusgarriak dira inguru hauetako leize eta kobaz jositako karaitz-mendiak. Paradisu zoragarria espeleologoentzat.

Cueto leizeekin batera osatzen duen sistemarekin kontuan hartuta, Europako garrantzitsuenetako koba bat da. 32 km-ko luzera horizontalarekin eta 815 m-ko desnibelarekin, horietatik Cuetoko leizeak bakarrik, 320 metroko bertikala du.

Zaletu asko benturatzen dira urtero, bi zuloen arteko espeleo-bidai klasiko hau burutzen.

Mendigune karstiko baten aurrean gaude, galeri sistema konplexu batez zeharkatuta eta eboluzioaren bidez, nibel freatikoa beheratu da.

Gaur egun, “Cubera” ur-sorburuan isurtzen da, etorri garen errepidearen ondoan. Orain dela ez hainbeste urte Coventosaren ahoa sistema honen ur-sorburua zen.

Hau bai koba!, nolako formazioak eta ze tamainako zuloa. Aho sarrerara hurbiltzen garen heinean jakingo dugu nondik datorren kobaren izena “Co-ventosa” (haize-koba).

Lehenengo galeria 80 m maldaz behera doa, eta bukaeran ekipatuta dagoen “pasamanos” baten laguntzaz lehen bertikaleraino iristen gara, 10 metrokoa eta jaisteko soka instalatu beharrekoa, naiz eta egurrezko eskala zintzilik bertan ikusi, gero, bueltan erabiltzeko asmoz.

Jaitsi bezain pronto, galeri nagusia utzi eta ezkerretan, makurtu behar den bidetik mamuen galeriara abiatzen gara. Berrehun bat metroko paseotxo bat besterik ez da, hamabost bat metroko altuera eta beti beheraka, baina hainbeste bazter polit ikusi eta ezin da presaka ibili. Troskak, kandeloiak, goursak, marmitak, estalagmita erraldoiak gizakien tamainakoak (mamuen antzekoak, hortik dator galeri honen izena), zutabeen basoa, formazio ugariz osatutako arkitektura, katedral baten antzekoa, gozamena sentiduentzat baita gure argazkilarientzat. Batzuk, argazki bitxien bila, zoratu edo mozkortuta bukatu genuen hainbeste irudi ederren aurrean, geldiarazita ziur asko, Mariren izango den auzitegi honetan.

Coventosa

argazki gehiago ikusteko aukera

www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157613848421940/show/

Txutxuta 1 eta Uidui 10, leizeak

abril 12th, 2010 by Sabino

Aspalditik artzainengatik itxita zeuden leize hauek eta eguberriak dakarzkigun eguraldi ederrak aprobetxatuz, taldeko zazpi lagunen artean lan-koadrila polit bat osatuta, Aralarreko borda ingurura abiatu ginen.

TXUTXUTA 1:

Koldok, aspalditik zuen markatuta Txutxutako zulo txiki hau, nahiz eta bide ondoan izan, ez zen lokalizatzeko erraza izan. Iazko azaroan zuloa handitzen hasi ziren. Gainaldea garbitzea lortu zutenean, harri handi xamar bat agertu zitzaien trangatuta eta tartean gelditzen zen zirrikitutik leizea jaistearen beldurrez ziren harri honen erorketa posibleagatik.

Aurreko asteburuan, “traktel” baten laguntzaz, sarrera desblokeatzea lortu zen eta Koldo, lehen gizakia bezala, jaisteko ohorea izan zuen. 13 metroko bertikal dotorea rappelatu eta eskalatu beharreko galeri txiki baten ondoren, meandro estu batean bukatu ziren gure ilusioak …

Txutxuta 1

 

UIDUI 10:

Ba zen inguruan ere burutu gabeko beste zulo bat, irteera baten bueltan, txiripaz, Txomin eta Koldok topatu zutena. Bigarren honen agindupean eta bere esanetan, eskua besterik sartzeko modukoa bai zenez, hasi ginen mendiko maldak poliki-poliki orrazten, bista nekez eta kostata aurkitu genuen ahoa, eta Txutxutan bezala, gainaldeko lur azala garbitu eta “traktelekin” kendu behar izan genuen sarrera blokeatzen zuen tamaina handiko harri puska. Zortzi bat metroko bertikala eta bi galeri maldatsuetan bidebanatzea, 40 bat metro izango ditu luzeenak eta bukaeran meandro estu batean sifonatzen da. Sabai altu xamarra, hamar-hamabost bat metrokoa eta bost bat metro zabaleran. Gain azaleko indusketa txiki bat egin ondoren, lokatzen artean hezur beltz batzuk aurkitu ditugu (ornoa eta eskapula) baita belarjaleen bizpahiru hagin ere.

Uidui 10

Peña Gingia eta Artzegi

abril 12th, 2010 by Sabino

PEÑA GINGIA:

08.03.30’an elcorreo.com webgunean Arabako espeleologi GEA elkarteko kide batzuekin elkarrizketa bat irakurri nuen eta galdera hau planteatzen zieten kazetariak:

Zein da zuen ustez Arabako koba ederrena? Eta ados jarri ziren erantzun berdina ematerakoan: Peña Gingia, zalantzarik gabe.

Murua inguruko harrobietan dago koba hau, 5,8 km’ko luzera eta 64m’ko desnibelekin. Harrobiaren aurreko ezpondan, lanak egiten ari zirenean azaldutako zuloa. Horren barnean ur azpiko ur-korronte bat igarotzen da eta urak izugarrizko kare-harrizko zutabeak sortarazi ditu. Zabaldegia zeharkatu ondoren, galeriaren antzinako bidetik barrena doa; azkenean, goitik datorren Laminatxeko ur-etorriarekin elkartzen da.

Pazkoko astea aprobetxatu nahian, entzundakoa ziurtatzea joan ginen kamera eskuetan hartuta. Txango nahiko “domingeroa” antolatu genuen eta horregatik ez ginen progresio bertikalerako erremintekin joan. Erreka, beheko pisuan entzun eta ikusten genuen, baina goiko balkoietatik, lasai eta gustura disfrutatzeko aukera izan genuen koba honetako arkitektura barrokoak erakusten zituen bazter eta harribitxiekin.

Peña Gingia

 

 

artzegi koba:

Artzegi kobatik ur-sorburua ateratzen da. Han, izan ere faila batek Gasteiz urez hornitzeko erabiltzen diren hainbat iturri sortarazten ditu.

Gorbeia maldetako paisai eder batean gabiltza, pagadien sabelean erreka non jaiotzen den bila. Oso erraza aho beltz hori topatzea. Galeri nagusiaren zoru azpitik eta hodi baten bidez, bukaeran dagoen presako ura kanporatzen da. Ba ditu makurtuta ibiltzeko moduko beste adartxo batzuk, galeri fosilak eta bakarren bat aktiboa, gours polit batzuekin, baita laminadoreak eta eskalatzeko moduko koladak. Ginda jartzeko txango aproposa, gaurko jai egun honi.

Artzegi

Basolo

abril 6th, 2010 by Sabino

Aurtengo Aste Santuaren amaieran antolatutako azken txangoa, Felix Ugarteko bordatik Basolora izan genuen.

Badira taldeko bakarren batzuk, sarrera topatu ezinik, bueltatu behar izandakoak, baina kasu honetan ez zen hori gertatu, “GPS garmintxo’ren” laguntzekin primeran eta azkar iritsi bai-ginen.

Aralar erdialdeko karst Jurasikoan dagoen bigarren haitzulo luzeena dugu Basolo, 880 metroekin.

Ez ginen esploratzeko asmoekin joan eta soka bakarra genuenez, lehenengo 28 metroko malda jaitsi, eta gero makurtuta buztinetan behera, gela handiko bertikalen begi ilunean (-120 m-tan) bukatu genuen gure txangoa.

Gela honen jaitsieran argazki ederren bat ateratzeko nahian genbiltzan baina ikusitako panoramak ez zuen inspiratu gure argazkilaria. Sarrerako zonan, han bai gozamen ederra, arratsaldeko eguzki izpi kuxkuxeroak nola sartzen ziren aprobetxatuz.

Basolo

Leizadiko bi koba mitologikoak

abril 6th, 2010 by Sabino

Aste Santu honetan Leizadiko bi kobatan izan gara beraien sekretuak aztertzen.

Kontutan hartzekoa da mitologiak kontatzen duena, eta nola gizakiak (jentilak) erabili zituen bi koba hauek hartzaren presentzian

Atauneko euskal mitologian horrela kontatzen da jentilen akabera nola gertatu zen:

Jentilak, Leizadiko koba batean bizi zirela, sekulako izar eder bat hodei artean agertu omen zen. Halako izarra ikustean, jentil hauek, erabat ikaratuta, munduan zer gertatu behar ote zen ezin asmaturik omen zebiltzan.

Halako batean, koba barnean erdi itsututa zegoen jentil zahar bat ataka aurrera atera zuten, eta pala edo endai baten laguntzaz begiak ireki omen zizkioten, hark izar hura zer zen antzemango ziolakoan. Baita ikusi orduko deiadar egin ere, “Ah, ene umeak: Kixmi jaio da, galduak gara oraintxe! Bota nazazue amildegian behera!” Eta hala hil omen zen jentil zaharra.

Gero, kristautasuna munduan zabaltzen hasi zenean, jentil denak sakabanatu eta berehala galdu omen ziren.

Scurionek daukan UV’ko hirugarren argiari esker, gainazaleko indusketa egiteko moduan izan ginen eta koba batean hartzaren bi hagin eta hezur batzuk aurkitu genituen, eta bestean bikain kontserbatutako hartz-ohea.

Hauetako koba batean, taldeko zaharrenak aspalditik ezagutzen zituen bi marrazki labar-artekoak (bisontea eta ahuntza), baina ez da inoiz argi geratu antzinako pinturak ala faltsuak ote diren. Dakigun bakarra, orain dela 40 urte hor zirela zineztatzeko moduan gaudela.

Jendeak koba hauek aspalditik ezagutu eta erabiltzen zituela oso argi dago, zenbat zeramika arrasto dagoen ikusita (eta aro desberdinetakoak gainera), mendiko aterpe bezala edo uren bila joateko.

Leizadiko kobak

Aralarko hego urgonianoren prospekzioa

abril 6th, 2010 by Sabino

Ostiral santuan, eguraldi zoragarria aprobetxatuz, taldeko bost lagun Aralarko hego urgonianoko: Sastarri, Agauz eta Leizadi mendiak prospektatzen jardun ginen.

Leize eta kobazulo ezagunen kokapena (waipopint) GPS´ren bidez, etorkizuneko GIS proiektuarentzat, markatzea izan zen lan errazena.

Gipuzkoako espeleologi Katalogo zaharren laguntzaz, aspalditik ahaztutako zuloak eta berrien bat ote zeuden bila luzatu genuen eguna. Bosten artean mendi lepoak ondo orraztuz, helburuak lortu zidan, kobatxoa eta aterpe pare bat (bat egur-askarekin) jaio zaizkigu gure zerrenda gehitzeko.

Ilunabarrean, bueltako bidea hasi eta eguneko lana bukatuta genuela pentsatuz, Agauzetik jaisten den harbide zaharren ondoan beste bi kobazulo azaldu zidan. Horietako bat burutu gabe gelditu beharko du, biztanle bat zeukalako, izututako azkonar bat zegoen eta inor ez zen ausartu barrura sartzen. Beste aldetik, harbide gaineko koban, sarrerako laminadorea eta hurrengo gatera zeharkatu eta gero, sala dotore batera iristen da eta oraindik jarraitzen duela ikusten da baina denborarik gabe gelditu garenez, beste baterako gelditzen da egin beharreko topoa.

indusketak Aralarren, hego-urgoniano

« Previous Entries Next Entries »