Iribas inguruko Kobak

julio 11th, 2011 by Sabino

Joan den astean, goiz txango erraz eta polit bat borobildu genuen Nafarroako Iribas herrien inguruan (Aralarren).

Iribas herriko sarreran dagoen aparkalekuan hasita, elizako norabidea jarraitu. Herria hegoaldean utzi eta pista jarraitu Lezegalde leizeraino. Bertikaletako tresnekin saiatu beharko gera beste batean, barneko aintzira ikusteko gai izateko. Uholde egunetan, Ertzilla errekak gainezka egiten duen ura bertan lurperatzen da.

100 bat metro pistaz aurrerago topatuko degun bidegurutzean, ezkerretik segitu eta bihurgune itxi batean langa zeharkatuz, zelai maldatsu baten goialdean aurkitzen da Pradoko koba txiki honen ahoa, galeri bakarrekoa, estua eta motxa, bukaeran sabai altu xamarrekin.

Basoan, markatuta dagoen bideak hurbilduko gaitu Barreira haitzulora. Sarrera makurra duenez, arrastaka sartzera eskatzen du eta beste baterako utziko degu bere bisita.

Ibilbidea jarraituz, beste zelai handi bat ezkerretik inguratu eta, basoan barne, Alli (1 eta 2) haitzulo ederretara iritsiko gera, oso gertu daude bat bestearengan eta itxuraz elkar antzekoak. Sarrerak harkaitz hormetan eta maldaz beherako galeria jaitsi ondoren, formazioz apaindutako gela nagusiak, tamaina ezberdinetako espeleotema dotoreak baina, graffiteroen lanak edozein bazterretan dira nagusi, biak garapen laburrekoak dira (60~100m), solairu lehor eta lauak eta sabai altukoak. Hemendik nahiko gertu topatzen da turistikoa den Mendukilo koba.

Norabidea aldatuz, pistara desbideratuko gera berriro, Egar haitzuloaren bila. Honen garapena pistaren azpitik doa eta oso erraza da aurkitzea. Sarrerako malda irristakorra du blokez osatua, gela handi batera iristeko, gours eta lokatzetan amaitzen dena.

Itzulerako, Lezegalde ondotik pasako gera berriro baina ibilbide zirkularra lortzeko, ibai lehorren bidez behera, Larraun ibaiaren beste iturburu baten ondotik, Basakaitz, aldapaz gora iritsiko gera Iribaseko herrira.

Arritzaga meategiko dokumentala

julio 6th, 2011 by Sabino

Joan den larunbatean, taldeko zortzi kide izan ginen Aralarren. Euskal Herrian, Brontze aroan aurkitutako lehen meatzaritzako dokumentala burutzen ari garenez, aire-grabazioen txanda tokatzen zen gaurko honetan.

Goizeko 6 terdietan hiru kotxetan abiatu ginen lokaletik: bat, Uiduira martxan jarri zen garai bateko aerodromoa prestatzera (behiak uxatu eta ataka altxatzera) eta beste biek Arritzagara urbildu ginen, direktore eta aktore lanetan, (istripu txiki bat ere jasan genuen errepidean).

Formalidade britainiarrekin, gelditu ginen bezala iritsi zen ultrarina Urnietatik. Gure kameragile Sergiok kopilotu bezala hegazkinatu eta EUUUPA! ziztu batean aireratu ziren beste puntako Arritzaga bailararen bila.

Talai ikusgarri batetik, dokumentaleko direktore lanetan eta eskuetan talkia (batuta moduan) hartuta, Giorgioren kontzertuko lehen sesioa hasi zen.     Mugimenduak kontrolatu eta aginduak emanez, bai mendigoizaleei baita pilotoari, gora eta behera pasa ziren goiz orduak. Altuerak usten zuen kota baxuenean pasadak emanez eta arriskuak kontrolpean, bazter interesgarrienak filmatuz, tarteka aktoreen gainetik, hortxe joan ziren grabazioko minutuak.

Tamalgarria izan zen lehen ordu hauetako argia, eguzki alfertxoak ez zen oraindik Mailoa gainditzeko gai eta itzaletan geundenez, ikusi beharrekoak izango dira irudiak…

Gasolina amaitzear zihoanean, bueltatu behar izan zuten berriro Uiduira. Depositua betez, bigarren eta azken sesioa burutzeko.

Meatze-herrien inguruan bueltaka ibili ginen bigarren kapitulu honen saioan eta orain bai izan genuela, eguraldi zoragarria gozatzeko aukera.

Hamaiketan bukatutzat eman behar ziren ultrarinaren lanak, haize termikoen turbulentziak hastekoak bait ziren eta. Hala ere, Urnietara bueltatu baino lehen eta telefonoz, Aralarreko guardak mesedea eskatu ondoren, denbora eman zigun Larraitzen antolatutako jende-mosaikoen irudiak zerutik grabatzeko.

Ultimas exploraciones en Otadi Barreneko Leizea

mayo 31st, 2011 by Kokolo

Después de varias temporadas explorando esta sima, el pasado sábado 28 de Mayo la hemos desinstalado. Esta sima se conocía desde finales de los años 70. Se trataba de una sima de unos 30 metros de profundidad con un laminador final que despedía una fuerte corriente de aire. Koldo Sansinenea, que estuvo en esa primera exploración se acordaba de esta circunstancia y nos puso los dientes largos.  Tras unas salidas prospectando la zona, en Noviembre de 2006 se encontraba de nuevo la boca. En la Primavera siguiente se comenzaron las labores de desobstrucción de la estrechez. Una vez forzada, se comenó la exploración llegando a los 250 metros de profundidad. Al final nos encontramos varios pocitos que llegaban a diferentes sifones y aportes, pero sin posibilidad de continuación.

Esperando el turno para comenzar a bajar

 

 

Comenzamos entonces a buscar en altura, galerías fósiles que puentearan el sifón, pero pese a que se podía apreciar cierta corriente de aire no hemos podido traspasar ese punto. Hemos tenido la posibilidad de ascender por aportes y galerías colgadas practicables, pero sin solución de continuidad. Nos hemos quedado aproximadamente a unos 50 metros por encima del teórico colector. La morfología de la cavidad nos ha impedido avanzar más.

Una de las zonas más amplias de la sima: los pozos

 

 

Hay que recordar que se trata de un sumidero activo que en aguas altas la boca se hace impracticable. A 30 metros de profundidad encontramos un aporte permanente que nos acompaña hasta un pozo de equilibrio a -220 m. Por una ventana casi en el fondo, se accede a una galería fósil taladrada de aportes y pequeños pozos que en seguida se estrechaban. Al final, una serie de tubos de circulación forzada con preciosos golpes de gubia nos dirigían hasta 4 sifones colgados situados a una cota parecida.

Bloque inestable suspendido en la cabecera de un pozo

 

 

En esta última salida hemos explorado y topografiado las últimas galerías que nos quedaban por mirar y al salir hemos desinstalado la cavidad. Estuvimos Emilio, Javi Manteca, Cándido, Sergio, Kokolo, Jon Ziganda, Aiora y Fer.

Concha fosilizada en la sala de Los Bivalvos

 

 

Formaciones al final de un conducto de circulación forzada

 

 

Patatasoro eta Leizebeltzen arteko lotura?

abril 10th, 2011 by Sabino

Joan den larunbatean, taldeko hamar kide elkartu ginen Aralarreko Leizadi mendian, azkeneko saiakera burutzeko, bi leize hauen arteko ukiguneen bila.

Goizeko zortzietan abiatu ziren lehen koadrilako bost kide Leizebeltzera eta hamarretan beste bostak Patatara. Erlojuak sinkronizatuz, eguerdiko ordu batean gelditu ginen esperimentua martxan jartzeko, eta ea kalkulatutako gurutzagunea topatzen genuen.

Leizebeltzekoak bi taldetan banatu ziren barruko gela nagusian, horietako hiru txangoa aprobetxatu zuten 20 metroko zintzilikatutako galeri berri bat esploratzeko Horretarako, kolada bat eskalatu behar izan zuten, taladroa eta parabolten laguntzaz. Beste biek garaiz iritsi ziren beheko puntu estrategikora.

Patatakoak berriz, beste bi taldetan banatuz: bikote bat Armontaitzeko kobara abiatu zen datu arkeologiko batzuk aztertzeko asmoz eta beste hiruek, Patatan barnean, galduta ibili ziren galeri nagusian eta kostata topatu zuten jarraitu behar zuten leizea. Ala ere, denbora izan zuten zitara puntual iristeko.

Ordua ailegatu zenean eta programatuta genuen sekuentzi bat mantenduz, spray-bozinak txandaka jotzen hasi ginen bi barrunbeetan. Beste bigarren saiakera ere burutu genuen, Patatako ur emari bati fluoresceina botata, ea honen arrastoa beheko galerian azaltzen zen (Leizebeltzeko galeriak azpitik doaz).

Patatako hirukotea irteten ari zirenean Armontaitzetik zetozen beste biekin topatu ziren eta azken hauek bide ondoan aurkitutako ezezagun leizetxo bat esploratzeko denbora izan zuten.

Arratsaldeko bostetan iritsi ziren Leizebeltzekoak kotxera eta elkartu ginenean, zoritxarrez egiaztatu genuen beste baterako geldituko beharko degula aspaldiko amets hau, espero ez genuen emaitza lortu genuelako. Argi daukagu elkartuta daudela baina gaur eguneko loturak ez dirudi gizakientzat erraza izango denik.

Pozalaguako Koba

marzo 17th, 2011 by Sabino

Joan den otsaileko 26 larunbatean, taldeko bost kide izan ginen koba turistiko honetan, espeleofotoko lagunekin batera, ACTE-kin (Asociación de cuevas turísticas española) daukagun argazki kontzertuari esker.

Egun osoa igaro genuen barnean bazkaltzera irtenda soilik, eta konturatu gabe ilundu zitzaigun argazki solasean.

400 metroko luzera du gutxi gorabehera eta Versalles gela izugarrian, 125m luzera, 70m zabalera eta 12m-ko altuerekin, argazki lanetan jardun ginen eten gabe.

Koba paregabea eta berezia, munduko estalaktita eszentrikoen kontzentrazio handiena barruan duena. Marrazki bitxiak osatzen dituzte nahastuz, norabide guztietan. Garai batean laku bat eduki zuen barruan, baina dagoeneko lehorra dago.

Barrunbea 1957an aurkitu zuten kasualitatez, inguruko harrobi baten lanengatik eta berritze prozesu baten ondoren, jendearentzat ikusgai jarri da, bere aberastasuna miresteko.

 

 

Argazki gehiago ikusteko aukera:

http://www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157626068212721/show/

Entziako barrunbeak (1)

marzo 7th, 2011 by Sabino

Bi ibilbide zirkularrak aurkezten ditugu Entziako geografi karstikoan zehar, hainbat barrunbe kokapenen bila. Itaidan hasiko dena eta Opakuako mendatean bestea, hurrengo azalpen gisa.

Itaidako soroetatik aurrera eta errepidea ezkerraldean utziz, basoan sartzen gara eta malda txiki baten azpian azaltzen da lehenengo haitzuloa, Itaida 2. Garapen txikikoa, lehorra eta bizimodukoa. 1979an egindako aztarna batean, zeramika zatiak aurkitu ziren honen aterpean.

Pittin bat urrunago, harkaizpean topatzen gera Itaida 1 bigarren kobarekin, hemengo aztarnetan eskulaneko zeramikak aurkitu ziren baita hezurrak koskekin. Burdin Aroan, gela edo aterpe baten izaera ematen zitzaion, nahiz eta altura txikia eduki.

Jarraian eta lapiaz baten erdian, bloke baten oinean daukagu Trikuharriaren leizea, behera jotzen duen sarbide estua, zabaltzeko aurrerago eta zorua hostoz estalia.

Harrizko horma luze baten ondoan dioan pista jarraituz, eta hau gure eskuinaldean utziz, hainbat haitzulo txikien ondotik pasako gera, Gerezi haitzuloa eta leizea horien artean.

500m aurrerago, baina hormaz bestalde, Urgutxi edo Origutxi kobazulo ezaguna, 65m garapen eta 20m desnibelekin. Sartu ondoren, galeria bi adarretan banatzen da, ezkerrekoa laster hiltzeko eta eskuinekoa, sabai baxuko galeria jarraitu ondoren 15m-ko bertikal batera iristen da, “kortxoa kentzeko putzua” deitzen diotena , gorpuari jaisterakoan buelta osoa emanez blokeen kaos batera iristen dena. Galeria jarraituta, zintzilikario oso bitxia eta espeleotemaz apaindutako gela handian amaitzen da, naiz eta 5m-ko jarraipenik gabeko zulo bat aurkitu. Bertikaleko ezkerraldean beste aukera dago, 2 m-ko saltoa jaitsi daiteke galeri baten oinarrira iristeko, hau ere formazioz apaindua.

Orain, Ipar norabidea segituz, Igorita soroko leizea eta isurbidea topatuko ditugu, errekaren meandroa desagertzen den gunean. IM-ko norabiderantz berriro basora itzulita, leize batzuk topatuko ditugu, gehienak pago zuhaitz handien oinetan, lehen marka gorriak aurkitu arte eta Iguaran kobaren ahora eramaten gaituztenak. Sarrera hondorapen baten behealdean dago 20m-ko zabalera eta 8m-ko sakonerekin, lapiaz erraldoi batean kokatuta, Legaire larreetatik gertu. Entziako barrunbe luzeena da 2150m-rekin eta bigarrena desnibela kontuan hartuta -60m-rekin. Haitzuloaren ahoa bi sektore desberdinetan banatzen da, ibaiaz gora ala behera: Lehenengoaren sarbidea 5 x 2m-koa da eta gela handi batean uzten gaitu, kanpoko izpiekin argitua, metro batzuk barruago duen leize batengatik. Blokeen artean errekaraino jaisten da eta galeria berehala urperatuta geratzen da, guztiz 500m-ko garapenekin. Eta Ibaiez behera, barrunbearen zati erakargarrienean zalantzarik gabe, makurtuta sartuko gera galeri handi batera ibaiaren hasiera iritsi arte, hemendik aurrera urperatuta dagoen meandro batetik jarraitzen du, ur-jauzien bidez aintzirak lotuz. Txango hau beste baterako utziko degu, uda alderako agian.

Etengabe, ibilbidea mendebaldera joko degu Arnoko sakonen bila, eta orain hegoalderantz, abiapuntura arrimatuz, zutarri eder baten hondotik Errotaren leizera igoko gera lehenengo ibilbide zirkularrari amaiera emateko.

Bigarrena Opakuako mendatean hasten da, hegoaldeko norabidez eta errepidetik gertu, erraz aurkitzen da Las Latxas-en aterpea, 1990an egindako kata batean material litiko ugari azaldu zen, eta garai ezberdinetako babes-gela izan daiteke. 300m hegoalderago, leize asko kokatzen dira dolinen sakonetan, eta bereziena horien artean Larragorri izan daiteke.

Bi ibilbide hauek egun berean egin dira, kobazulo esanguratsuen barrualdeak bisitatzen. Penekin itxaron beharko degu gaurko koba batzuk hobeto ezagutzeko, batez ere Iguaranekoa, lehor denboraldian.

Leizebeltz

febrero 9th, 2011 by Sabino

Leizebeltz eta Patatasoro leizeen arteko ukiguneen bila gabiltzanez, joan den larunbatean, eguraldi zoragarriekin, taldeko bost kide saiatu ginen bigarren fasea burutzen.

Joan den asteburuko topografian jaso genituen datuak aztertuta, kalkulatu degu gutxi gora behera, zein lekutan gurutzatzen diren bi leizeek eta puntu horretan, Patatasoroko galeria 20 m gainaldetik doala ziurtatzen du.

Gaurko esplorazio honetan, -230 metroko kotan, bazterrak ondo miatzera joan gera, gehienez galeri txiki baten sabaia. Itxaropena galdu gabe, positibotzat jo beharko degu, blokez estalitako tximini bat aurkitu degunez. Ea helburua lortzen degun hurrengo eta azkeneko hirugarren fasean.

Daramagun Scurion argi indartsuari esker, eskalatu behar diren galeri berriak ere ikusi ditugu bigarren gela handiaren goialdean. Sinetsi beharko da aspaldiko esana: “leizearen garapena ez dela bukatzen espeleologoak esan arte”, eta esploratzeko zain izango ditugu beraz, galeri berri hauek.

Bueltako bidean estutasunak pasa behar izan genituen katazulo pare batzuetan, askoz zailagoak bai ziren igotzerakoan eta sugeek erabiltzen duen antzeko teknika jarraituz eta lokatzen laguntzaz, monoaren kolorea gorritik horira bihurtuz irten ginen.

Arratsaldeko zortzietan irten ginen, ilunpetan, Leizadiko gailurrera. Komeriak hemendik aurrera, erabat galduta ibili ginen bidea aurkitu ezinik, baina kostata, azkenean iritsi ginen kotxea aparkatuta zegoen guneraino…

Patatasoro

enero 31st, 2011 by Sabino

Orain arte leize honen 1100 m-ko garapenak eta 75 m-ko desnibelak besterik zeuden topografiatuta. Datu hauek Leizadi mendiko plano baten gainean kokatuz gero, Leizebeltzekin ukigunea duela dirudi.

Aspalditik genbiltzan bien arteko komunikazioaren bila eta horretarako hiru faseetako plana eratu genuen. Joan den larunbatean, taldeko lau kide abiatu ginen, lehen pausoa emanez, Patatasoroko zati berri bat topografiatzera.

Orain dela zazpi bat urte edo, galeri fosilean, putz egiten zuen arrail bat desblokeatu genuen jarraipen bertikala zuela baieztatzeko, eta galeri hauek ez zeuden berraldatuak topo zaharrean.

Helburu honekin, partaide berri bat izan genuen txango honetan, hamabost urte baino gehiago soka ukitu gabe zeramatzan espeleologo gaztea. Bizikletan bezala, gure kirolean erabiltzen ditugun teknikak, inoiz ahazten ez direla dirudi. Fenomeno paregabea gure Candido jauna, larri ibili ginen bere atzetik, beheko galeriak esploratzen. Bidai borobila burutu genuen eroritako bloke handien artean.

Jasotako datu hauekin, bi leizeen arteko gertutasuna ala elkarren arteko gurutzamendua zehatz-mehatz jakingo degu, bigarren fasera pasatzeko. Leizebeltz izango degu esperimentu honen hurrengo pausoa.

Cañuela koba

enero 27th, 2011 by Sabino

Espeleofotoko kideak asteburu honetan antolatutako argazki-txangoan, taldeko 7 Kide izan gera Kantabriako Cañuela koban, Burgoseko Niphargus espeleo taldekoekin batera, hamahiru tipo elkartu ginen azkenean, Arredondo herritik abiatuta.

Aho handiko sarrera eta ohizkoak ez ditugun neurriak dituenez, 9642 metroko garapen eta 542 metroko desnibelekin, barrunbearen sakonetik kanpoko argiaren dirdira ikus zitekeen. 400m baino gehiago dituen galeri zabal eta altu baten barne, 30 metroko pasamanos batera iritsiko gara, galeriaren arrail erdiko leizapea (P12) saihesteko. Zailtasun handirik gabe, aurrera azkar joko degu Mendebaldeko Haitzarte galerien zehar.

Ezkerreko horman eta Arkuaren Putzura iritsi baino lehentxeago, soka bat bilatu behar genuen 15 metroko aldapa irristakor bat igotzeko, baina ez zen inon agertu. Zorionez, eskertzekoa izan zen hirurogeita hamargarren hamarkadako esploratzaile beteranoa gurekin izatea, taldetxo bat antolatuz ordezko ibilbidea eskuratu eta goitik soka instalatu zuen, behean gelditu ginenok oztopoa igotzea ahalbidetzeko.

Bulebarreko galeri nagusian gaude, zoru laukoa eta galtzeko arriskurik gabe ekingo diogu Bidarte Gelararaino. Bidegurutze honetan bi aukera azaltzen zaizkigu: eskuinekoa, lehen kontrako norabidean, esploratzaileak erabili duena da eta bestalde, ezkerrekoa jarraituz, estalaktitaz apaindutako malda baten ondoren, Irristadako galeriara iritsiko gera (zoru irristakorra duelarik), eta urrun gaude gure ibilbidearen helburuko Zerren galeriatik. Aparteko edertasuna dute zintzilik dauden zerra luzeen itxurazko estalaktitak.

Azkeneko ekinaldia argazkilarientzat eta gela honetan amaitu zuten saioa. Beste talde txiki batek Guillaume gela ospetsuaren oineraino luzatu zuen oraindik txangoa. Neurrigabeko gela, 100 metro desnibeleko menditxoa barne duena eta honen gailurreko bertikalera jaisten ari ziren Nipharguseko beste dozena erdi kideko taldea, Tonio leizetik abiatuta (Tonio-Cañuela) zeharkaldi ezagun hau eskuratzeko, 2 km.ko garapenekin.

Gaua Laredon igaro genuen, primeran afaldu eta gero. Igandean, Carlos V.aren tunelean izan ginen leize sakonetan gauzatu nahi degun argazki proiektu berria praktikatzen.

Argazki gehiago ikusteko aukera:

http://www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157625916553706/show/

Uarrain 7, leizea

enero 17th, 2011 by Sabino

Joan den larunbatean, hilbeltzak eskaintzen ari digun uda-giroa aprobetxatuz, taldeko sei kide izan ginen Aralarren, aspalditik ezaguna genuen Pagabe inguruko leize honetan.

Sarrera nahiko estua zuenez, desblokeatzea eskatzen zuen eta behar ziren tresnekin ekipatuak joan ginen: taladroa, esplotoak etab. zuloa handitzeko. Bi leherketa behar izan ziren hasierako lehen oztopoa zabaltzeko. 40 metroko soka ekipatuz, jaisten hasi ginen eztarri bertikal honen barnera. Hamar metrora eta paraleloan, bigarren bertikal txiki bat utziko degu alboan. Hamasei metrora, balkoi batera iristen gera eta jarraitzeko hiru aukera daude, berehala bukatzen diren beste bi galeri bertikalak eta katazulo txiki bat, horizontala hasieran. Mailu eta zizelen laguntzaz, pasu estu hau zabaltzea lortu genuen beste gelatxo batera iristeko; hortik aurrera, koladaz osatutako diametro txikiko bertikal batean bukatzen dela ematen du leize honen progresioa (botatako harriak, bost bat metro beherago gelditzen baitziren).

Sarrerako galeriaren hormetako materiala oso pitzatua dago eta zorua txintxorrez zikindua. Zoritxarrez, istripu bat izan genuen horietako harri bat erori zenean, karanbola bat lortu zuen frakzionamenduan zegoenari kasko eta sorbaldan jotzen eta beheko balkoian zegoenari eskuan kolpea jasoz. Ez zen hainbesterainokoa izan baina hatzan mina hartu zuenak, gorako bidea hartu behar izan zuen, “gazteei” lekua utziz.

Joan den hilabetean izandako hotzak kontuan hartuta, bordan egindako azken ur kainerien instalazioko aldaketen baiezkoa egiaztatzen izan ginen. Gure eskuetan dago orduan, aurreko urtetan gertatutakoa ez errepikatzea, horretarako arauak betetzea gogorarazten dizuegu.

 

« Previous Entries Next Entries »