Cueva de Paño (Burgos)

noviembre 22nd, 2011 by Sabino

Taldeko hiru kide izan gera joan den larunbat honetan, Burgoseko barrunbe eder batean, espeleofotoko Rupo eta Merindades espeleo taldeak, argazki DVD bat egiteko helburuekin antolatu zuten txangoan.

Burgoseko Puentedey herri politetik pista bat hartuz abiatu ginen Sierra Llana lautadara, Peña Dulla mendiaren hegoaldean. Artederreta itxi bat zeharkatuz, metro gutxira eta bide ondoan, topatuko degu leizearen sarrera, 900m inguruko kotan.

1992an hasi zen Merindades talde espeleologikoak leizea esploratzen.

Barrunbearen sarrera, arrapala txiki eta oso aldapatsua den leizea da. Giltzarrapotuta dagoen barandara heldu eta hortik behera, 5m-tako putzu bertikala, mugiezinezko eskailera metalikoekin instalatua.

Sarrerako kono hondakina ardatz bezela erabiliz, haitzuloa bi sektoretan banatzen da. Hosto eta hondakin organiko hauen artean, tritoi ilun eta arrabio berdeen kolonia kaltebera txiki bat bizi da.

HE sektoreak 180m-tako luzera du, bi gela garrantzitsuekin, handiena 50 x 70 x 5m-takoa, eta biek kaotikoak. Estalagmitak blokeen gainean jaiotzen dira. 30m-tako galeri batean bukatzen da sektorea, garai batean kanpoaldearekin lotuta baino gaur egun blokez estalita. Sarrera zahar honek ziurrenez, Nela ibaiaren arroilako hormetan ikusiko zuen argia.

IM sektorera iristeko, bi laminadore gainditu ondoren, 360m-tako galeri handira garamatza. Zalantzarik gabe, barrunbearen zati ederrena, galeriaren tamaina uniformea mantenduz, 12m-tako zabalera eta 15m-tako altuerekin.

Zoruak bloke ezegonkorrez josita dago eta tarteka, leize txiki eta animalien hezurrak ikus daitezke.

Espeleotemak garrantzi handia dute. Galeriak altura galtzen hasten da eta litogenesi ugariko laminadore batean amaitzen da, bidea oztopatuz eta esplorazioa galaraziz.

Eremu honek, kanpotik sartzeko posibilitatea ere izan zitekeela adierazten du azken galerien alboko lurjausi batean, hondatutako hartzaren hezurrak aurkitu zirelako.

Aipatzekoa ere, sarreratik gertu dagoen katazulo txiki batean giza hezurren arrastoak aurkitu zirela, eta HE sektorearen amaieran hartz oheak baita Ursus Arctos-en hezur hondakinak.

Zalantzarik gabe, Pañoko haitzuloa, 1438 m-ko garapen eta -47 m-ko desnibel bertikalekin, Ojo Guareña karsteko barrunbe ikusgarrienetakoa da.

Merindades taldeekin jarri behar da harremanetan barrunbe hau bisitatzea nahi ezkero, eta urtean 3 aldiz besterik ez da bisita espeleologikorik onartzen.

Kontuan izan beharko degu hurrengo bisitarako, inguru honetako gasolinerak jai egiten dutela gauez. Esperientzi traketsa jasota, zorionez, errepideko zerbitzuaren laguntzaz, taxisean bueltatu ginen etxera gaueko ordu-bietan, markes aberatsak bezala …

Argazki gehiago ikusteko aukera:

http://www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157626433144280/show/

Cueva del Murallón, sima Bedmar (JAEN)

noviembre 17th, 2011 by Sabino

2008 geroztik barrunbe hau esploratzen daramaten Granadako Iliberis taldeen gonbitea onartuz eta desinstalatzen hasi aurretik, argazki erreportai bat egitea nahi zutenez, espeleofotoko beste hiru kideekin izan naiz asteburu honetan, Andaluziako lurraldean, Jaeneko Sierra Máginan hain zuzen ere, 13 kideko koadrila polit bat osatuz, beste hainbat talde espeleologikotik ere etorrita: Niphargus, Adema eta independente batzuekin.

Herriko etorkinen seme-alaben egoitzan ostatu ginen, eraikuntza hau oliba-jasoaldia hasi aurretik aprobetxatuz. Espeleo koadrila jator honek primeran zaindu eta mimatu gintuen, izar askoko hotel baten egon bagina bezala.

Bedmar herriaren gainaldeko harkaitzetan, horma bat ikusten da pareta erdian, arroka zulo handi bat estaltzen. Honek eraikuntza arraroa dirudi lurretik hamarka metroko altueran dagoela kontutan hartuz eta sarreratik igaro ezin dela kontuan hartuz.

Gaztelu berritik abiatuta, harkaitzaren atzeko maldatik igo eta haitzuloaren gainaldeko gailurrean topatuko degu sistema honen beste sarrera, Bedmar leizea, 50 cm-ko aho txiki batekin eta gours handiko galerian elkartzen dena. Eraikuntza zahar baten arrastoak emango digu amildegia jaisteko puntuen erreferentzia. Bertatik, herriko eta inguruko ikuspegi zoragarriak gozatu ahal izango ditugu. Metro gutxi batzuk behera rappelatuz, eta pasamanos baten ondoren kokatzen zaigu Murallón haitzuloaren sarrera.

Sarrerako hormetan itsas fosilen maskorrak ikus daitezke. Orain dela 10 mende arabiarrek eraiki zuten eraikuntza leku honetan eta eskala bidez igoko ziren gaztelu zaharretik. Barne urruneko galerietan hainbat inskripzio arabiarrak ikus daitezke aintzirak agertzen diren eremuetan, barrunbeko ur putzuak urtegia bezela erabiltzen zituela adieraziz.

Sarrerako hormaren ondotik lehenengo putzuraino jaitsi behar da, hautsez betetako katazuloa gainditu ondoren. Zutabe handi batean hasiko da 20m-ko bertikal honen instalazioa, gours handi bateraino (hemen elkartzen da leizeko ibilbideekin). Koladan dagoen arrail txiki bat zeharkatuz, logura gelara iritsiko gera eta 15m-ko hodi bat eskalatu eta ondoren berehala jaitsi behar da igotakoa (beroaren ibilera), putzu politera iristeko. Hemendik aurrera, barrunbea (lehen fosila eta lehorra) aldatzen da eta formazioak gero eta ederragoak dira, giro umelean. Izugarria da aragonitoen gela (-63m-ko kotan) kaltzita mugikorrezko konoekin, baita uraren presentzia barrunbeko leku desberdinetan. Oso polita ere Mirarien gela.

Estalaktita, estalagmita eta zutabe ugari daude galeri guztietan baita eskuraezin edo oso estuak diren zulo asko horma eta sabaietan, labirintoen formekin. Barrunbeko progresioa gorabeheratsua eta oso atletikoa da. Tenperatura nahiko altuan dago eta bazter batzuetan ez da zaila 18º C gainditzea, burik eragozpen asko sortuz.

Ezusteko galanta jaso genuen haitzulotik irten ginenean, gutako bi kotxeen leihoak hautsi eta lapurtu baitzizkiguten. Dirudienez, benemeritakoek kontrolpean dute asuntoa. Sustoa pasata, ez ditugu ahaztuko hegoaldean egindako lagun eta kontaktu berriak. Atsegin handiz eta nahi degunean beso zabalik hartuko gaituzte hainbat bisita egiteko eta hauexek proposatu dituzte: Murtziako La Higuera leizea, Complejo Motillas Sierra de los Alcornocales-en, etab …

Argazki gehiago ikusteko aukera:

http://www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157628004560897/show/

Mejoras en la borda de Aralar

noviembre 12th, 2011 by Kokolo

El Sábado 12 volvimos a la borda para colocar las baldosas del suelo y terminar de colocar las tejas del tejado para el invierno que viene. Estuvimos en total 6 personas del grupo, aunque “los ingenieros” solo estuvieron por la mañana. De momento ya hemos colocado el suelo y el tejado ya está preparado para el invierno. Para la próxima hay que colocar el zócalo, colocar la nueva estufa y pintar la cocina. Con eso ya habremos hecho el cupo de arreglos para este año, así que ya podemos pensar en ir dando caña a las simas.

Así ha quedado el suelo

Estreno de “EL COBRE DE LOS VASCOS”

noviembre 10th, 2011 by Kokolo

Ayer Miércoles 9 de Noviembre de 2011 se estrenó el nuevo documental producido por Felix Ugarte Elkartea “Euskaldunon Kobrea/El Cobre de los Vascos”. La proyección se realizó en Kulturetxe de Amezketa dentro de la Semana Culrural que todos los años se celebra en esta localidad Gipuzkoana. La sala de proyecciones de la Casa de Cultura de llenó de un público muy interesado por el documental, que trata una pequeña parte de la historia de Amezketa y sus pobladores: La minería en el Valle de Arritzaga. La presentación corrió a cargo de Sabino Orbegozo y posteriormente a la proyección se abrió una ronda de preguntas que Giorgio Studer,  director del documental,  contestó al detalle.

En este documetal se hace un repaso de la historia de las explotaciones mineras en  Arritzaga desde el siglo 17, que se completa con la presentación de los nuevos descubrimientos realizados por Félix Ugarte Elkartea. Estos se pueden resumir en el reconocimiento de una serie de explotaciones mineras ( monteras, zanjas y minas) al parecer intactas desde el  abandono de su actividad. Segun dataciones de Carbono 14, los descubrimientos se remontan a 2800 años antes del presente (A.P.), y a 800 A.P. que nos colocan en el primer caso en el Calcolítico, en la Edad de los Metales y el segundo caso en la época Alto Medieval. Asimismo, durante las prospecciones se han descubierto in situ diferentes herramientas utilizadas por los mineros prehistóricos, como restos de mazas y un pico de asta de ciervo que se empareja con la datación de carbón más antigua. También se ha hallado cerámica romana y hasta unas pinzas para forja o fundición. Esta última sin datación hasta el momento por la dificultad de realizar un estudio comparativo sobre la misma.

Estos hallazgos toman relevancia puesto que apenas se conocen en la peninsula exponentes de  explotaciones mineras de cobre durante la Edad de los Metales . Además, si tenemos en cuenta que estas explotaciones no han sido destruidas por extracciones posteriores, nos da la idea de la importancia de la información que nos pueden deparar en el futuro.

Este es el último producto audiovisual de la sociedad Félix Ugarte Elkartea.  Después de los títulos, Metalla Oiassonis, Maddiren Abentura, Nuevas perspectivas de la Espeleología y Mendien Misterioak; Euskaldunon Kobrea/El Cobre de los Vascos es el segundo documental dedicado a la minería antigua y tiene  vocación de abrirse paso entre los festivales arqueológicos  más importantes.

 

 

Un momento de la presentación del documental ante el pueblo de Amezketa

 

 

OBRAS EN OIDUI Y BROTES VERDES

noviembre 6th, 2011 by Jorge

A pesar del negro panorama económico continental, el pasado fin de semana subimos a la borda a cambiar parte del suelo de la cocina y a podar los magníficos lizarrak que la protegen de la canícula estival.
Transcurrida ya más de una semana de aquello, aún somos presas del asombro, pues nuestro intelecto quedó totalmente arrebatado, tras observar que, de entre aquella poda surgían, como por arte de magia, maravillosos brotes verdes, tiernos como la mantequilla.
¿Qué fue todo aquello?, ¿Un sueño?, ¿Una premonición?
Tal vez fue el pequeño Jonny, por su condición de ser de cuatro patas, más propenso a dejarse guiar por su instinto primigenio, el único que quebró de improviso aquel hechizo, pues se puso a danzar entorno a un ciclópeo equino que pastaba tranquilamente el resultado de nuestra poda . Y lo hizo gustoso, hasta verse empujado de improviso, por un torrente de energía brutal, producido por una tremenda coz, dirigida, con la precisión de un arquero, directamente hacia su morro.
Ni en los mejores tiempos de Cassius Clay vimos un K.O. tan rotundo.
Dado la vuelta, tieso como un pino, quedó tendido el fiero can en el centro del ruedo. Enfilado hacia la eternidad.
Todos lo dimos por difunto. Y en un abrir y cerrar de ojos, vimos escaparse su alma en forma de sutil neblina, contorneándose por entre el denso túmulo de ramas recién cortadas, recorriendo, uno tras otro, aquellos nuevos signos de vida vegetal, devorándolos, sistemáticamente, con el ansia de una vieja ninfómana, para luego ascender, lenta e inexorablemente, hacia los espacios infinitos.
Y por un momento el tiempo se detuvo, y en nuestro ensueño, en un milisegundo que nos pareció eterno, la sentimos dudar y detenerse, y desde los últimos confines de la galaxia escuchamos una voz amiga, Jonny, Jonny! Y en el vértigo de aquél instante de repente Jonny volvió a ser , de nuevo, el fiero Jonny.
Y nosotros pudimos, finalmente, apaciguar nuestros más horribles temores y continuar con nuestro trabajo. Y aún ahora mismo no somos capaces de controlar los temblores que nos produce el hecho de pensar, que en un nuevo estío, surgirán, nuevamente, aquellos brotes verdes.

Ahuntzaren leizea

noviembre 2nd, 2011 by Sabino

Zestoako espeleo-lagunekin izan gera joan den astelehen honetan, Katalogoz kanpo eta etxetik gertu daukaten leize ezezagun polit honetan. Izarraitz lurpeko eremu interesgarri hau pixkanaka hobeto ezagutzeko, pena merezi duenez, taldeko bi kide izan gera gaurkoan, Ramonek antolatutako txangoan.

Leize xelebrea eta inguruko beste barrunbeekin konparatuta, zeharo desberdina. Kostata aurkituko genuke daukan sarrera disimulatua. Soka naturalean instalatuko degu 10m-ko bertikala jaitsi eta maldaz behera doan sala handi batera iristeko. Zorua, hasieran bloke handiz josia eta bukaera aldean, geruza estalagmitikoekin zementatua dauka. Kolada handi batekin, formazio ederrez apaindutako gelan bukatzen da progresio nagusia, hortik aurrera balkoitxo batera igo daiteke, gela zoragarri honen bista dotoreekin disfrutatzeko. Goiko pisu honen bazter batean duen bertikal motx bat jaitsi ezkero, berriro hasierako puntura bueltatuko ginateke.

Esploratu dituen beste jarraipen bertikal txiki batzuk ere ditu, baino gaurko honetan, zain zegoen katazulo zikin baten jarraipena lortzekotan ginen. Bidea desblokeatuz, beste 10m gehiagotan aurreratzea lortu degu, meandro estu eta buztintsu batekin topatu arte.

Ez dira urte asko barrunbe hau esploratzen hasi zirela eta barruan dagoen ahuntz baten eskeletoengatik, jarri zieten duen izena.

Kuriosoak dira ere paretetan ikusten diren kalzita kristalezko formazioak, hortzen itxurekin. Kareharria zona askotan lokatz eta margekin lotuta dagoenez, nahiko leku arriskutsu eta ezegonkorrekin topatu liteke. Galeri estuetan, labainkorrak diren hormekin burrukan ibili behar da buzoaren tarratada galarazteko.

Galeri adarretako zoruetan lokatza nagusitzen da eta sabaia hainbat tartetan, 10m-ko altura baino gehiago lortzen du tximini itsuetan. Beheko zona umelagoa dirudi, bustia eta goursak hemen bakarrik ikusten dira. Topografiatu gabe dago oraindik, baino ez ditu 100m-ko garapen eta 40m-ko desnibel baino gehiago izango. Lan hau bukatu beharko da albistea argitaratzeko.