Cueva del Murallón, sima Bedmar (JAEN)

noviembre 17th, 2011 by Sabino

2008 geroztik barrunbe hau esploratzen daramaten Granadako Iliberis taldeen gonbitea onartuz eta desinstalatzen hasi aurretik, argazki erreportai bat egitea nahi zutenez, espeleofotoko beste hiru kideekin izan naiz asteburu honetan, Andaluziako lurraldean, Jaeneko Sierra Máginan hain zuzen ere, 13 kideko koadrila polit bat osatuz, beste hainbat talde espeleologikotik ere etorrita: Niphargus, Adema eta independente batzuekin.

Herriko etorkinen seme-alaben egoitzan ostatu ginen, eraikuntza hau oliba-jasoaldia hasi aurretik aprobetxatuz. Espeleo koadrila jator honek primeran zaindu eta mimatu gintuen, izar askoko hotel baten egon bagina bezala.

Bedmar herriaren gainaldeko harkaitzetan, horma bat ikusten da pareta erdian, arroka zulo handi bat estaltzen. Honek eraikuntza arraroa dirudi lurretik hamarka metroko altueran dagoela kontutan hartuz eta sarreratik igaro ezin dela kontuan hartuz.

Gaztelu berritik abiatuta, harkaitzaren atzeko maldatik igo eta haitzuloaren gainaldeko gailurrean topatuko degu sistema honen beste sarrera, Bedmar leizea, 50 cm-ko aho txiki batekin eta gours handiko galerian elkartzen dena. Eraikuntza zahar baten arrastoak emango digu amildegia jaisteko puntuen erreferentzia. Bertatik, herriko eta inguruko ikuspegi zoragarriak gozatu ahal izango ditugu. Metro gutxi batzuk behera rappelatuz, eta pasamanos baten ondoren kokatzen zaigu Murallón haitzuloaren sarrera.

Sarrerako hormetan itsas fosilen maskorrak ikus daitezke. Orain dela 10 mende arabiarrek eraiki zuten eraikuntza leku honetan eta eskala bidez igoko ziren gaztelu zaharretik. Barne urruneko galerietan hainbat inskripzio arabiarrak ikus daitezke aintzirak agertzen diren eremuetan, barrunbeko ur putzuak urtegia bezela erabiltzen zituela adieraziz.

Sarrerako hormaren ondotik lehenengo putzuraino jaitsi behar da, hautsez betetako katazuloa gainditu ondoren. Zutabe handi batean hasiko da 20m-ko bertikal honen instalazioa, gours handi bateraino (hemen elkartzen da leizeko ibilbideekin). Koladan dagoen arrail txiki bat zeharkatuz, logura gelara iritsiko gera eta 15m-ko hodi bat eskalatu eta ondoren berehala jaitsi behar da igotakoa (beroaren ibilera), putzu politera iristeko. Hemendik aurrera, barrunbea (lehen fosila eta lehorra) aldatzen da eta formazioak gero eta ederragoak dira, giro umelean. Izugarria da aragonitoen gela (-63m-ko kotan) kaltzita mugikorrezko konoekin, baita uraren presentzia barrunbeko leku desberdinetan. Oso polita ere Mirarien gela.

Estalaktita, estalagmita eta zutabe ugari daude galeri guztietan baita eskuraezin edo oso estuak diren zulo asko horma eta sabaietan, labirintoen formekin. Barrunbeko progresioa gorabeheratsua eta oso atletikoa da. Tenperatura nahiko altuan dago eta bazter batzuetan ez da zaila 18º C gainditzea, burik eragozpen asko sortuz.

Ezusteko galanta jaso genuen haitzulotik irten ginenean, gutako bi kotxeen leihoak hautsi eta lapurtu baitzizkiguten. Dirudienez, benemeritakoek kontrolpean dute asuntoa. Sustoa pasata, ez ditugu ahaztuko hegoaldean egindako lagun eta kontaktu berriak. Atsegin handiz eta nahi degunean beso zabalik hartuko gaituzte hainbat bisita egiteko eta hauexek proposatu dituzte: Murtziako La Higuera leizea, Complejo Motillas Sierra de los Alcornocales-en, etab …

Argazki gehiago ikusteko aukera:

http://www.flickr.com/photos/rupo/sets/72157628004560897/show/

Share

Mejoras en la borda de Aralar

noviembre 12th, 2011 by Kokolo

El Sábado 12 volvimos a la borda para colocar las baldosas del suelo y terminar de colocar las tejas del tejado para el invierno que viene. Estuvimos en total 6 personas del grupo, aunque “los ingenieros” solo estuvieron por la mañana. De momento ya hemos colocado el suelo y el tejado ya está preparado para el invierno. Para la próxima hay que colocar el zócalo, colocar la nueva estufa y pintar la cocina. Con eso ya habremos hecho el cupo de arreglos para este año, así que ya podemos pensar en ir dando caña a las simas.

Así ha quedado el suelo

Share

Estreno de “EL COBRE DE LOS VASCOS”

noviembre 10th, 2011 by Kokolo

Ayer Miércoles 9 de Noviembre de 2011 se estrenó el nuevo documental producido por Felix Ugarte Elkartea “Euskaldunon Kobrea/El Cobre de los Vascos”. La proyección se realizó en Kulturetxe de Amezketa dentro de la Semana Culrural que todos los años se celebra en esta localidad Gipuzkoana. La sala de proyecciones de la Casa de Cultura de llenó de un público muy interesado por el documental, que trata una pequeña parte de la historia de Amezketa y sus pobladores: La minería en el Valle de Arritzaga. La presentación corrió a cargo de Sabino Orbegozo y posteriormente a la proyección se abrió una ronda de preguntas que Giorgio Studer,  director del documental,  contestó al detalle.

En este documetal se hace un repaso de la historia de las explotaciones mineras en  Arritzaga desde el siglo 17, que se completa con la presentación de los nuevos descubrimientos realizados por Félix Ugarte Elkartea. Estos se pueden resumir en el reconocimiento de una serie de explotaciones mineras ( monteras, zanjas y minas) al parecer intactas desde el  abandono de su actividad. Segun dataciones de Carbono 14, los descubrimientos se remontan a 2800 años antes del presente (A.P.), y a 800 A.P. que nos colocan en el primer caso en el Calcolítico, en la Edad de los Metales y el segundo caso en la época Alto Medieval. Asimismo, durante las prospecciones se han descubierto in situ diferentes herramientas utilizadas por los mineros prehistóricos, como restos de mazas y un pico de asta de ciervo que se empareja con la datación de carbón más antigua. También se ha hallado cerámica romana y hasta unas pinzas para forja o fundición. Esta última sin datación hasta el momento por la dificultad de realizar un estudio comparativo sobre la misma.

Estos hallazgos toman relevancia puesto que apenas se conocen en la peninsula exponentes de  explotaciones mineras de cobre durante la Edad de los Metales . Además, si tenemos en cuenta que estas explotaciones no han sido destruidas por extracciones posteriores, nos da la idea de la importancia de la información que nos pueden deparar en el futuro.

Este es el último producto audiovisual de la sociedad Félix Ugarte Elkartea.  Después de los títulos, Metalla Oiassonis, Maddiren Abentura, Nuevas perspectivas de la Espeleología y Mendien Misterioak; Euskaldunon Kobrea/El Cobre de los Vascos es el segundo documental dedicado a la minería antigua y tiene  vocación de abrirse paso entre los festivales arqueológicos  más importantes.

 

 

Un momento de la presentación del documental ante el pueblo de Amezketa

 

 

Share

OBRAS EN OIDUI Y BROTES VERDES

noviembre 6th, 2011 by Jorge

A pesar del negro panorama económico continental, el pasado fin de semana subimos a la borda a cambiar parte del suelo de la cocina y a podar los magníficos lizarrak que la protegen de la canícula estival.
Transcurrida ya más de una semana de aquello, aún somos presas del asombro, pues nuestro intelecto quedó totalmente arrebatado, tras observar que, de entre aquella poda surgían, como por arte de magia, maravillosos brotes verdes, tiernos como la mantequilla.
¿Qué fue todo aquello?, ¿Un sueño?, ¿Una premonición?
Tal vez fue el pequeño Jonny, por su condición de ser de cuatro patas, más propenso a dejarse guiar por su instinto primigenio, el único que quebró de improviso aquel hechizo, pues se puso a danzar entorno a un ciclópeo equino que pastaba tranquilamente el resultado de nuestra poda . Y lo hizo gustoso, hasta verse empujado de improviso, por un torrente de energía brutal, producido por una tremenda coz, dirigida, con la precisión de un arquero, directamente hacia su morro.
Ni en los mejores tiempos de Cassius Clay vimos un K.O. tan rotundo.
Dado la vuelta, tieso como un pino, quedó tendido el fiero can en el centro del ruedo. Enfilado hacia la eternidad.
Todos lo dimos por difunto. Y en un abrir y cerrar de ojos, vimos escaparse su alma en forma de sutil neblina, contorneándose por entre el denso túmulo de ramas recién cortadas, recorriendo, uno tras otro, aquellos nuevos signos de vida vegetal, devorándolos, sistemáticamente, con el ansia de una vieja ninfómana, para luego ascender, lenta e inexorablemente, hacia los espacios infinitos.
Y por un momento el tiempo se detuvo, y en nuestro ensueño, en un milisegundo que nos pareció eterno, la sentimos dudar y detenerse, y desde los últimos confines de la galaxia escuchamos una voz amiga, Jonny, Jonny! Y en el vértigo de aquél instante de repente Jonny volvió a ser , de nuevo, el fiero Jonny.
Y nosotros pudimos, finalmente, apaciguar nuestros más horribles temores y continuar con nuestro trabajo. Y aún ahora mismo no somos capaces de controlar los temblores que nos produce el hecho de pensar, que en un nuevo estío, surgirán, nuevamente, aquellos brotes verdes.

Share

Ahuntzaren leizea

noviembre 2nd, 2011 by Sabino

Zestoako espeleo-lagunekin izan gera joan den astelehen honetan, Katalogoz kanpo eta etxetik gertu daukaten leize ezezagun polit honetan. Izarraitz lurpeko eremu interesgarri hau pixkanaka hobeto ezagutzeko, pena merezi duenez, taldeko bi kide izan gera gaurkoan, Ramonek antolatutako txangoan.

Leize xelebrea eta inguruko beste barrunbeekin konparatuta, zeharo desberdina. Kostata aurkituko genuke daukan sarrera disimulatua. Soka naturalean instalatuko degu 10m-ko bertikala jaitsi eta maldaz behera doan sala handi batera iristeko. Zorua, hasieran bloke handiz josia eta bukaera aldean, geruza estalagmitikoekin zementatua dauka. Kolada handi batekin, formazio ederrez apaindutako gelan bukatzen da progresio nagusia, hortik aurrera balkoitxo batera igo daiteke, gela zoragarri honen bista dotoreekin disfrutatzeko. Goiko pisu honen bazter batean duen bertikal motx bat jaitsi ezkero, berriro hasierako puntura bueltatuko ginateke.

Esploratu dituen beste jarraipen bertikal txiki batzuk ere ditu, baino gaurko honetan, zain zegoen katazulo zikin baten jarraipena lortzekotan ginen. Bidea desblokeatuz, beste 10m gehiagotan aurreratzea lortu degu, meandro estu eta buztintsu batekin topatu arte.

Ez dira urte asko barrunbe hau esploratzen hasi zirela eta barruan dagoen ahuntz baten eskeletoengatik, jarri zieten duen izena.

Kuriosoak dira ere paretetan ikusten diren kalzita kristalezko formazioak, hortzen itxurekin. Kareharria zona askotan lokatz eta margekin lotuta dagoenez, nahiko leku arriskutsu eta ezegonkorrekin topatu liteke. Galeri estuetan, labainkorrak diren hormekin burrukan ibili behar da buzoaren tarratada galarazteko.

Galeri adarretako zoruetan lokatza nagusitzen da eta sabaia hainbat tartetan, 10m-ko altura baino gehiago lortzen du tximini itsuetan. Beheko zona umelagoa dirudi, bustia eta goursak hemen bakarrik ikusten dira. Topografiatu gabe dago oraindik, baino ez ditu 100m-ko garapen eta 40m-ko desnibel baino gehiago izango. Lan hau bukatu beharko da albistea argitaratzeko.

 

Share

Jentiletxeta eta Apaineko meategiak

octubre 28th, 2011 by Sabino

Taldeko lau kide izan ginen joan den asteartean Olatz inguruan, antzinako meategien bila. Bi leku desberdinetan zeuzkan prospektatuta Javik (gure geologo saltseroena), garai bateko meatze-ustiaketak. Arditurri eta Aralarren jaso degun esperientzia aprobetxatuz, Gipuzkoako eremu desberdinetan kokatzen diren ustiaketak ikertzeko prest gaude.

Jentiletxetako haitzuloetatik pasa ginen, oroimen genituen aspaldiko bisitak gogoratzeko, eta garai bateko katan gainaldean, lehen gizakiek utzitako arrastoak (lapa oskolak, zeramika zatiak eta hezurrak), ikus daitezke oraindik. Nahiko gertu, mendiaren ipar-magalean agertzen da meatze handi baten ahoa, sarrera bloke handi batez trabatua. 10m-ko soka bat naturalean instalatuz, konplikaziorik gabe jaisten gera beheko galeriara. Sarrerako bertikalpean eta ezkerraldean, laster bukatzen den galeri makur eta bihurgunetsu bat daukagu. Eskuinaldean berriz, hondakinez estalitako behera doan makur gelatxoa, hormak kuartzita kristalez josita. Bertikaletik aurrera jarraituz, galeri altu, zabala eta argitsua daukagu, goiko sabaia zeru argira doana. Bide nagusi hau paretan berriro sartzen denean, beste hiru galeriatxoetan banatzen da. Ezkerrekoa, mina-galeriak txikitu duen leize naturala da eta tximiniako hormak koladaz estalita ditu, baita lurrean daukan meandro bitxi bat ere. Eskuineko galeria, makurra eta maldaz behera doa, hau ere naturala; 20m arrastaka jaitsi ondoren, zutitu litekeen meandro estu batera iristen da, jarraitu ezinik. Aurrera segitu ezkero, berehala bukatzen da gizakiek egindako mina-galeria. Meategi nahiko modernoa dirudi eta ez degu gauza interesgarririk aurkitu.

 

Arno mendateko igoeran, Apaineko Donejakue bide ondoan, beste meatzegune interesgarri bat bisitatu genuen. Itsura oso onekoa, bide zahar honen ondoan dagoela kontuetan hartuta. Gainbegiratuta, garai bateko meategi arrasto ugari azaltzen dira eremu honetan: Arritzagan aurkitu ditugun zeru argira hustutako lubaki antzekoak, minerala kiskaltzeko labea, lehen izaten ziren bezain tamaina txikiko materialen hondakindegiak. Hurrengo bisitaren zain, zepa lagin bat jaso degu analizatzera bidaltzeko.

 

Share

Ernioko Kiropteroak Sagain Zelaian

octubre 27th, 2011 by Sabino

Joan den larunbatean, taldeko hiru kide izan ginen Sagain Zelaian, Bergarako Pol-Pol eta Naturzaintzako biologo koadrilekin batera.

Alkizako udaletxeentzat natur-lan bat egiten ari dira eta laguntza eskatu ziguten Ernio eremuen barrunbeetako saguzarren koloniak ezagutzen al genituen edo.

Ez genuen ale asko ikusteko suerte handirik izan. Negualdean eta hibernatzen ari direnean, zientoka saguzar ikusi izan baititugu Kobazulo honetan.

Euskal Herrian 25 espezie inguru daudela estimatzen da eta intsektujaleak dira. Mundu guztian aurkitzen dira, poloetan ezik. Espezie txikienek 29-33 mm artean neurtu eta 2 g-ko pisua dute; handienek berriz 1,5 m-ko tamaina eta 1,2 kg-ko pisua lortzen dute Australia aldean.

Bizitokiak saguzar espezieen arabera aldatzen dira. Hiru portaera nagusitzen dira: urte osoan zehar barrunbeetan bizi direnak (haitzulotarrak), urteko garai batzuk bakarrik pasatzen dituztenak kobazuloan (erdi-haitzulotarrak) eta urte osoan zehar kanpoan bizi direnak (kanpotiarrak).

Ehizatzeko eta mugitzeko ekolokazioa deitzen den sonar sistema natural bat baliatzen dute. Ultrasoinuak ahotik bidaltzen ditu eta uhin horiek, inguruko objektuetan islatzen dira, atzera saguzarraren belarrietara itzuliz; honek, 3D-dimentsiotako mapa bat sor dezake, bere buruan uhinek itzultzeko behar izan duten denbora distantziak neurtzeko erabiliz. Saguzarrak sortutako ultrasoinu horiek ez dira entzungarriak gizakiarentzat, eta espezieen arabera iraupena eta frekuentzia aldatu egiten da. Halere, gizakiak entzun ditzakeen moduko soinuak eta garrasitxoak sortzeko gai dira, baina horien helburua arrunt ezberdina da (kexazko oihu sozialak, plazerezkoak, ama eta umearen artekoak, oldarkorrak, defentsazkoak, limurtzaileak etb). Harrapakina ehizatzeko ahoa erabiltzen dute edo bestela hegoak, salabardoak bezala. Ehiza eremuak 3 km-tik 25 km-ra heda daitezke, espeziearen arabera. Saguzar batek 3000 intsektu harrapa ditzake gau bakar batean; kilo bat intsektu inguru martxoa eta azaroa artean.

Kiropteroak bitarteko edo aldiuneko biziguneetan hartzen dute aterpe. Hibernazio garairako koipe erreserba ugaria behar dutenez, asko ehizatzen dute. Ugaldu ere udazkenean egiten dira.

Neguan hibernatzen dute, janari eskasiak bultzaturik. Hibernazioa azaro erditik aurrera hasten da eta tenperatura berdina duten toki lasaietan beti, heze eta ilunak hautatzen dituzte (lurpeko harrobiak, harpeak, leizeak…). Sabaitik eskegita hibernatzen dute, paretetan finkatuak edo haien gorputza harriarekin kontaktuan egoteko aukera ematen dieten tarte estuetan bestela. Hibernazio edo negutze garaian, bihotzaren taupadak geldotu egiten zaizkie eta arnasaldiak moteldu. Horrez gain, gorputzaren tenperatura apaldu egiten da. Espezie batzuetan, indibiduoak batak besteen kontra jartzen dira berotasun jaitsiera mugatzeko eta multzo bereizgarriak osatzen dituzte. Negutze erdian esnatu ezkero, haien bizia arriskutan jartzen dute energia xahutze handia suposatzen duelako horrek. Hori dela eta, linternekin argitzea, mugikorrak erabiltzea, oihukatzea edo mugimendu bortitzak egitea, kaltegarria da saguzar koloniarentzat.

Udaberrian, saguzarrak ehizan eta aldiuneko aterpeetan bizitzen hasten dira berriz eta ernaldia orduan hasiko da.

Udan, emeak erditze kolonietan biltzen dira arrak bazter batean utziz. Ekain amaieran eta uztaila hasieran, emeek kume bakar batez erditzen dute.

Saguzarrak desagertzeko zorian daudela eta, babestutako animaliak dira. Hauek dira kiropteroek aurkitzen ahal dituzten arrisku nagusiak:

Gai toxikoak: pestizidek edo/eta ongailu kimikoek intoxikatutako intsektuak jatean, pozoia gantzean edo amaren esnean geratzen da. Hori dela eta, batez ere hibernazio garaian (haien koipea bakarrik kontsumitzen dutenean) eta edoskitze garaian (amaren pozoitutako esnea edaten dutelarik) hiltzen dira. Bestalde, behiei ematen zaizkien zizareen aurkako botikak, digestio aparatuan dauden parasitoak akabatzen dituztenez, behi kakan aurkitzen dira eta saguzarrek jaten dituzten intsektuak kutsatu litzakete.

Behar ez denean esnatzea: Neguan edo egunez esnatu ezkero, honek suposatzen duen energia gastatzeak, kiropteroak asko nekatzen ditu eta heriotza eragin liezaioke.

Biziguneen itxiera: Eraikuntza zaharren berrikuntzak, irekidura zein sotorik ez duten eraikin modernoen garapenarekin eta ganbarak edo ganerrak logela bihurtzearekin batera, saguzarrei usaian erabiltzen dituzten eremuak kentzen dizkie (teilatupeak, eliza-dorreak, ganbarak, zubiak…). Meatze eta harrobien lurpeko zatiak segurtasunagatik isten dituztenean, espezie haitzulotarrek bizitokia galtzen dute. Horrez gain, zuhaitz zaharrak eta basoak mozteak zuhaitzetan bizi diren saguzarrei etxea kentzen die.

Ingurumenaren aldaketa: Intsektuentzat lagungarri diren biotopoen desagertzeak (hesiak, eremu hezeak, zuhaiztiak…) saguzarrei beharrezkoa zaien janari iturria murrizten du. Erretxina duten landareak eta zuhaitzak landatzeak eragin berdina du.

Harrapariak: Etxeko katuak, katajineta arruntak eta hontzak besteak beste, baina oso arraroa da.

 

Share

Erreskate Simulazioa Salbada mendilerroko SI-44 leizean

octubre 18th, 2011 by Sabino

Joan den asteburu honetan, ehun bat espeleologok hartu degu parte Orduñan, Euskal Espeleo-Laguntza elkarteak antolatu duen urteroko erreskate simulazio orokorrean, Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Babes Zibileko Zuzendaritzaren laguntzarekin. Taldeko sei kide izan gera bertan, binaka banatuta hainbat talde laguntzetan.

Bi zaurituen erreskate ariketan, Euskal Espeleo-Laguntza elkarteko kideez gain, Ertzaintzako Brigada Mugikorreko mendi taldeko kideak, Bizkaiko Foru Aldundiko SEIS taldeko kideak eta Gurutze Gorriko Unitate Alpinokoak izan ziren, azken hauek laguntza logistikoa emanez. Era berean, beste autonomia erkidego batzuetatik etorritako espeleo-sorosleek ere parte hartu dute.

Gaurko honetan hautatuko SI-44 leize famatuan izan gera, Sima del Hayal de la Ponata 1 izena duena (Hayal de la Ponata Sisteman, 45 kilometrokoa eta 415 metroko desnibelarekin), Orduñan, La Ponata inguruan.

Aurrekoetan hautatutakoak baino bertikaltasun gutxiago du barrunbe honek, baina, aldiz, esku-ohean egin beharreko ibilbideak luze eta gorabeheratsuak izan ziren. Istripuaren lekua ahotik 2 kilometrotara kokatu zen eta nola Paulovaren meandro inguruan konplikazioak ikusi ziren, ibilbidea bi zatitan banatzea erabaki zen, bi esku-ohe desberdinekin. Kontutan hartu behar da barrunbearen zailtasuna, baita inplikatutako logistika ere.

Komunikazio taldekoak hasi ziren lanean zaurituengana iristeko ibilbidea instalatuz, lur azpian diharduten taldeek aginte-postuarekin harremanetan egoteko komunikazio-sistema ezarriz.

Hauen atzetik lehenengo sorosle taldea sartu zen (taldeko bi kide artean) eta hurrengoak sanitarioak izan ziren. Hortik aurrera, barruko komunikazioen arabera, pixkanaka sartu ziren beste taldeak, taldeko beste bi bigarrenean eta azkeneko bikotea laugarrenekin batera, bideo grabaketa lanetan. Goizeko hamaiketan sartu ziren lehenengoak eta azkenekoak, bosgarren taldea, gaueko hamabi terdi inguruan.

Sorosleek batez beste, 10-14 ordu bitartean aritu ginen lanean lur azpian.

Luzeran E-M norabidean antolatutako galerien multzo batek osatzen du sarea, labirinto itxurako hainbat gunekin eta gainjarritako solairuekin. Ardatz nagusiak 13 kilometroko luzera du, SI.44 sarreratik bukaerako sifoira arte, E-M ibilbidea jarraitzen du eta Hayal de Ponata, Red del Duque eta Kobata ibaietako emariak jasotzen ditu.

Barrunbea ur dezente daramaten hodiz, maldaz eta katazulo ugariz osatuta dago, baita ibaiez ere. Sifoi itxurako zenbait pasabide ditu, azkena oso arriskutsua delarik, inguruan 20 metrora heltzen diren maila aldaketekin.

Tamaina apaleko zenbait igarobide daude ibilbidean, baita zenbait ibairen ibilguak eta urak hartutako guneak ere.

Gaueko hirurak inguruan bukatu genuen prestatu ziguten afari goxoekin eta lo egin gabe, jardunaldiari sinadura jartzeko, azkeneko astakeria burutu behar zen etxerako bidea hartuz. Goizeko seietan ginen Hernaniko lokalean, sekulako pasada jasota eta batzuk errekuperatu ezinik …

Share

Agidoko kobea eta Pagatzako leizea

octubre 18th, 2011 by Sabino

Izarraitzeko karst ezagutzen jarraitzeko, Pilarika egunean izan ginen taldeko bi kide, eremu interesgarri honen beste bi barrunbeetan. Zestoatik gertu, Agido mendiko haitzulo batean, eta Itziar inguruko beste leize famatuan.

Agidoko kobea

54m-ko garapen eta 23m-ko desnibelekin.

Zestoako mendi kuttun honetan ezkutatzen zaizkigu gaur, behelainoen artean, dimentsio apaleko barrunbe batzuk. Pistatik desbideratu eta begetazioekin borrokatuz, aldapa pikoa daukagu aurrean gailurreko kareharrizko labarrera iristeko. Horizontalki eskuinera segituz, 20m-ko leizetxo baten ahora hurbiltzen gera eta jarraipenik gabeko zulo bertikala besterik ez dela, dio esplorazioak. 50 m mendiko maldaz beherago eta pago handi baten sustraien azpian aurkitzen da Agidoko haitzuloaren aho handia.

Sarrera maldatsu honek, tamaina handiko gela batera eramaten gaitu. Lurzorua bloke handiz trabatua dauka, jarraitzeko posibilitatea galaraziz. Berehala bukatzen diren hiru bertikal aztertu eta gero, galeri ezezagun bat ezkutatzen da oraindik bloke baten azpialdean, baina progresioak, desblokeatzea eskatzen du. Zuloz behera botatako harritxoa, 2m beherago dagoen kolada baten gainean erortzen da, zarata segundo luze batzuetan entzunez, nahiz eta haizerik ez nabarmendu.

 

Pagatzako leizea

200m-ko garapen eta 150m-ko desnibelekin.

Aixako barrunbe ospetsuen hurbilean eta izen bereko baserrien belardiaren gainaldeko pinudian, kokatzen da leize honen ahoa, alanbre-hesi batez babestuta.

20m bertikal ditu lehen saltoak gehi beste 20m-ko arrapalekin, teilatu laua duen gela nagusira ailegatzeko. Eremu karstiko honen bolumen handien duena. Lurzorua bloke handiz josita eta maldaz behera doa. Leku bat baino gehiagoetatik jarraitu liteke oraindik beheraka bloke hauen artean. Aurrera egitean, horietako batetik jarraituz 150m-ko sakonera lortuko da. Hainbat putzu aztertu izan dira bestelako emaitzarik lortu gabe.

Barrunbe honen behea, Aixako sifoien ondoan dauden galeri fosiletik gertu behar dela dirudi.

 

Share

Lastur haraneko barrunbe ospetsuak

octubre 14th, 2011 by Sabino

Izarraitz mendilerroko Lastur bailara inguruan izan ginen joan den igandean taldeko bi kide, barrunbe ospetsu batzuen egoera aztertzeko asmoz. Lasturreko San Nikolasetik Arbil kobara joan ginen eta Etxeberri harrobitik, Gazteluko kobara eta gero, Ugarteberriko barrunbeak bisitatzera.

Arbil

Haitzuloa, galeri luze eta bihurri bat da. Bere ahoa, mendebaldera begira, 1,95 metroko altuera eta 2,4 m zabalerako arku baten itxura du eta tamaina handiko haritz bat dauka bere aurrean. 180m-ko garapena eta 10m desnibelekin.

Atondoa oso laua da eta galeria berehala zabaltzen da altura hartuz. Kolada bat igo ondoren balkoi batera iritsiko gera, konplikazio handirik gabeko jarraipenekin. Eskuinaldean, 6m-ko bertikala jaitsita, 50m aurrerago bukatzen da koba honen progresioa.

Aranzadik eta Barandiaranek, 1926an aztarnategia aurkitu eta kata bat praktikatu zuten. Baina 1986arte itxaron behar izan zuten Azpeitiko Antxieta taldeak barruko galerien gainazalean lurperatzeko gune bat aurkitzeko.

 

Gaztelu

Lastur haranaren hegoaldean kokatzen da, Gaztelu mendiaren HEko mazelan eta gailurretik 50m-tara. Sarrerak 4m eta 1,5m altuerakoa da eta IE aldera begira dago, 145m-ko garapen eta 21m-ko desnibelekin.

Kobazuloa galeri handi xamar batek osatzen du eta bukaera aldean hirutan banatzen da, zenbait leize agertuz. Nahiko zikina topatu degu: botilak, plastikoak etab …-ez josia.

Aztarnategia J.Telleriak aurkitu zuen 1972an. Bere kolaboratzaileek lagundurik, kata bat egin zuen eta baita beste bat Azkoitiko Munibe Taldeko kideek, urte bat beranduago. Sarreran atzazalez apainduriko kordoia duen ontzi baten zatiak aurkitu ziren eta hartz hezurrak barneko leizeetan. Mihi gaiztoek diotenez, bahitutako norbait eduki zuen barrunbe honek.

 

Ugarteberri 1 eta 2

Harrobiaren parean eta Ugarteberriko dolinatik gertu, irekitzen dira Ugarteberri 1 eta 2 kobazulo ezagun hauen ahoak. Barrunbe erosoak eta erraz bisitatu daitezkeenak, dimentsio apalekoak eta elkar lotutakoak.

Ugarteberri 2 haitzulo fosilak, oinplano nahiko horizontala du, apur bat beherantz doana eta 11 metroko salto bertikal batean bukatzen dena. Behera jarraitu ezkero, erreka txiki bat bidaiatzen duten beste galeri sorta batzuekin topatzen gera. Igotzen den horietako batetik segitu eta bigarren ahotik irtengo gara gure ibilbideari amaiera emateko. Guztiz, 198 m-ko garapen eta 11m-ko desnibelekin. Bigarren aho honen ondoan, Ugarteberri 1 kobaren sarrera degu, meandro estu eta bihurria, metro gutxitara bukatzen dena.

Aspalditik ezagutzen genuen barrunbe honek zuen saguzarren kolonia aberatsa, baina ondoko harrobia ireki zuenetik, desagertu arte ihes egin zutela pentsatzen genuen. Zorionez, eta itxaropenez, gaurko txangoan 23 ale zenbatu ditugu.

 

Share

« Previous Entries Next Entries »